Przejdź do treści
Co łączy transfer Neymara i interesy Kataru?

Ligi w Europie Inne ligi

Co łączy transfer Neymara i interesy Kataru?

Szukając odpowiedzi na pytanie o początek szaleństwa czy nastanie nowych standardów, rozliczono każdego centa z 222 milionów euro zapłaconych latem za Neymara. Kibice przyzwyczaili się, że obok piłkarskiego talentu rynek wycenia marketingowy potencjał zawodnika. A co, kiedy w grę dodatkowo wchodzi polityka?

MICHAŁ CZECHOWICZ

Teorię soft power (miękka siła) sformułował w 1990 roku amerykański polityk i politolog Joseph Nye z Uniwersytetu Harvarda. Oznacza zdolność do zdobywania przez narody lub państwa wpływów na arenie międzynarodowej i pozyskiwania sojuszników dzięki atrakcyjności kultury, wartości, tradycji czy idei. Powoduje oddziaływanie na mentalność innych społeczeństw, najczęściej pozwalając osiągnąć długofalowe efekty. Autor w książce „Soft Power. Jak osiągnąć sukces w polityce światowej” opisuje ją jako subtelne sprawianie, by inni chcieli tego samego wskutek niewymuszonego wyboru. Na drugim końcu skali znajduje się hard power, czyli wojna, wojsko i przymus. Jednym z najlepszych przykładów miękkiej siły w świecie futbolu jest Brazylia. Pięć tytułów mistrza świata, efektowny styl gry czy gwiazda Pelego na przestrzeni kolejnych dekad ociepliły wizerunek kraju, otwierając nowe możliwości gospodarcze, turystyczne, naukowe itd. Osiągnięcie podobnych efektów tradycyjną formą reklamy byłoby niemożliwe, a próby kosztowałyby fortunę. Zrozumienie zbudowanego na piłce nożnej fenomenu i znaczenia Brazylii w geopolitycznym układzie sił na świecie jest kluczowe przy szerszym spojrzeniu na rekordowy transfer z udziałem reprezentanta Canarinhos Neymara.

Nie będziemy ustępować

 

Sześć lat po przejęciu Paris Saint-Germain przez kontrolowaną przez władze Kataru spółkę Qatar Sports Investments wielu Europejczyków nadal łudzi się, że mocarstwa z innych kontynentów inwestują w futbol, kierując się pięknem dyscypliny. Wicemistrzowi Francji pamięta się emocjonujące dwumecze w fazie pucharowej Champions League z Barceloną, często zapomina się, że agresywna polityka transferowa klubu pod nowymi rządami od lat pracowała na rewolucję finansową rynku piłkarskiego. W opisującym przypadek Neymara tekście „W transferze za 198 milionów funtów najważniejszy nie jest futbol. Chodzi o wykorzystanie soft power”, który ukazał się na internetowej stronie „The Guardian”, profesor Simon Chadwick z Uniwersytetu Salford pisze, że w przeprowadzeniu transakcji z udziałem Brazylijczyka właśnie tego lata nie ma przypadku. Katar, wykładając fundusze na transferowy rekord, zareagował na trwający od początku czerwca na Półwyspie Arabskim największy od lat kryzys polityczny, rozpoczęty od zerwania stosunków dyplomatycznych z księstwem przez Arabię Saudyjską, Egipt, Zjednoczone Emiraty Arabskie i Bahrajn. Ogniskiem konfliktu jest odmienna polityka Kataru i Arabii Saudyjskiej wobec Iranu; dla pierwszych to wspólnik największych złóż gazu ziemnego na świecie, dla drugich – najgroźniejszy rywal w walce o przewodnictwo w regionie. Zdaniem wielu ekspertów polityki międzynarodowej Katar ponosi konsekwencje nie swojej wojny.


– Wykorzystanie przenosin Neymara jako narzędzia soft power może nie być widoczne czy odczuwalne w Europie – mówi dla „PN” profesor Chadwick. – Transfer miał na celu przedstawienie silnego komunikatu sąsiadom, z którymi Katar pozostaje w konflikcie. Przekaz miał głosić: mamy pieniądze, mamy wpływy, mamy ambicje, nie będziemy ustępować. Trudno jest ocenić realne korzyści takich działań czy stwierdzić, jak będą trwałe. Jednak większość świata latem mówiła o Katarze, a nie o Arabii Saudyjskiej czy Dubaju.

Lista problemów

Niespodzianką jest, że PSG pobiło rekord tego lata, a nie że miało ambicję porwania się na przebicie kwoty zapłaconej za Paula Pogbę w wakacje ubiegłego roku. W perspektywie organizacji przez Katar mistrzostw świata w piłce nożnej w 2022 roku był to logiczny i wyczekiwany ruch. Można założyć, że w kilku następnych latach w wyścigu o transferowy rekordu wszech czasów Katarczycy będą ścigali się sami ze sobą albo rzuconą rękawicę podejmą napędzające finansowy krwiobieg Manchesteru City Zjednoczone Emiraty Arabskie do spółki z Chinami. Jak inaczej niż próbą wywrócenia obecnego ładu na rynku wytłumaczyć porwanie się przez PSG na wypożyczenie i zaakceptowanie szacowanej na 180 milionów euro klauzuli wykupu z AS Monaco Kyliana Mbappe? Start w wyścigu pięć lat przed pierwszym gwizdkiem mistrzostw zapowiada jeszcze silniejsze odkręcenie kurka z kasą na ostatniej prostej. Katarowi jako gospodarzowi nie brakuje problemów, które z czasem będą przybierały na sile. Wybór terminu turnieju na przełom listopada i grudnia trudno nazwać konsensusem wszystkich środowisk futbolowej rodziny, a na pewno takiego słowa nie użyliby przedstawiciele Europejskiego Stowarzyszenia Klubów. Świat usłyszał już o terminie: kafala system, oddającym warunki pracy (uznawane przez Unię Europejską za niewolnicze) robotników z Nepalu i Bangladeszu przy mających zachwycić świat klimatyzowanych superstadionach. Po nagłośnieniu sprawy wprowadzono zmiany w prawie, między innymi pozwalające imigrantom na trzymanie paszportu przy sobie czy uzyskanie zgody na wyjazd po zapowiedzi z trzydniowym wyprzedzeniem. Wcześniej było to niemożliwe. Im bliżej turnieju, tym padnie więcej niewygodnych pytań. Dobrze będzie wtedy dać opinii publicznej nowego Neymara i nowy powód do dyskusji.

Bicie rekordu przez PSG było zaskakujące z jeszcze jednego powodu. Nawet jeśli dziwacznie brzmiałoby to w kontekście Kataru – PKB wynoszące 124 tysiące USD na mieszkańca jest najwyższe na świecie, kraj posiada wyceniane na 180 bilionów dolarów złoża paliw – sytuacja ekonomiczna w tym państwie w ostatnim czasie jest uznawana za najgorszą od lat. Utrzymujące się od długich miesięcy na niskim poziomie ceny ropy naftowej miały przełożyć się na ograniczenie budżetu promocyjnego mistrzostw i podobno dały początek myśleniu o wprowadzeniu w księstwie systemu podatkowego.

Za dużo, za szybko

– PSG oraz Neymar rozpoczęli ważną i wysoko opłacalną współpracę. To idealna kombinacja. Piłkarz otrzymał rekordowy kontrakt i otwierający nowe możliwości niepodważalny status gwiazdy, klub – postać, na której popularności można wiele zarobić – Chadwick wskazuje finansowe korzyści dla francuskiego klubu, a zapytany o perspektywy dla całego rynku transferowego tłumaczy: – Nie spodziewałem się, że rekord przetrwa tylko rok. Brałem pod uwagę dwa kluczowe czynniki: cenę zapłaconą za Pogbę i ograniczenia finansowe dotyczące zagranicznych piłkarzy nałożone na chińskie kluby przez rząd. Transfer Neymara był za drogi i doszedł do skutku zbyt szybko. Wiele klubów, adaptując się do nowej sytuacji na rynku piłkarskich finansów, dopiero zaczęło pracować nad strukturą budżetów, szukać nowych źródeł przychodów i bardziej kontrolować koszty. Letnie okno transferowe silnie podważyło chęci pracy nad bezpieczną polityką finansową. Nagły, tak wysoki wzrost sum transferowych spowodował na rynku silną presję inflacyjną. Ceny szybko poszybowały w górę. Dopiero za kilka lat dowiemy się, czy PSG naruszyło warunki finansowego fair play, już wiele osób sugeruje, że klub nie będzie miał jakichkolwiek kłopotów. To zasadnicza kwestia: w dobie masowych inwestycji w europejski futbol, szczególnie kapitału z Azji, trzeba zadać sobie pytanie: czy przepisy wystarczająco chronią rynek i nadal spełniają swoją rolę?

Podobne zdanie do profesora Chadwicka ma menedżer Manchesteru United Jose Mourinho. Portugalczyk zagrożenia nie widział w transferze, ale jego skutkach. Zapowiedział, że średnia kwot odstępnego na rynku zdecydowanie się podniesie, co było widać w końcówce transferowego lata. Osobnym tematem jest kwestia finansowego fair play. Jeden z głośniejszych projektów byłego prezydenta UEFA Michela Platiniego już siedem lat po premierze wydaje się niedostosowany do obecnych realiów. Opinię o skuteczności działania finansowego ramienia sprawiedliwości obrazowo przedstawił w ubiegłym tygodniu Javier Tebas. O szefie La Ligi stało się głośno w wakacje, kiedy zapowiadał wykorzystanie każdej możliwości w utrudnieniu wykupienia kontraktu Brazylijczyka. – Te kluby śmieją się z systemu. Zostały przyłapane na sikaniu do basenu, a Neymar sikał prosto z trampoliny. Nie możemy na to pozwolić – powiedział Hiszpan o PSG i Manchesterze City.

Stary układ, nowi beneficjenci

Postawę Tebasa trzeba tłumaczyć troską o instytucję, której przewodzi, i o przyszłość znaczenia piłkarskiej Europy. Jak podaje Chadwick, angielska Premier League jest dziś przykładem użycia soft power w futbolu w stopniu równym Brazylii. Gdziekolwiek jest pokazywana na świecie, a dociera praktycznie wszędzie, definiuje określoną wizję Anglii kojarzącą się z jakością, siłą i ekskluzywnością. Dalej miejsca wśród potęg zajmują zbudowani tiki-taką, medalami La Roji oraz sukcesami piłki klubowej Hiszpanie, potem Niemcy i Włosi. Lista czerpiących korzyści z tego stanu rzeczy jest zdecydowanie dłuższa i międzynarodowa. Od lat Premier League pozostaje bardzo atrakcyjną lokatą inwestycyjną dla miliarderów spoza Starego Kontynentu. Zostając w tematyce miękkiej siły, jako jeden z przykładów podawany jest kontrolowany przez amerykańską rodzinę Glazerów Manchester United, posiadający portfel sponsorów w zdecydowanej większości złożony z firm z USA. Dla ograniczonych na własnym podwórku Chińczyków po kilku latach szaleństw w ściąganiu piłkarzy do swojej ojczyzny ofensywa znów została przestawiona na Europę, czego dowodem są wydarzenia w Interze i Milanie. Uważany jeszcze kilka lat temu za stolicę futbolu na kontynencie Mediolan został w całości piłkarsko opanowany przez kapitał z Państwa Środka. 

 


TEKST UKAZAŁ SIĘ W OSTATNIM (37/2017) NUMERZE TYGODNIKA „PIŁKA NOŻNA”

Możliwość komentowania została wyłączona.

Najnowsze wydanie tygodnika PN

Nr 5/2026

Nr 5/2026

Ligi w Europie Inne ligi

Polski piłkarz zagra w Turcji. Wypożyczenie z klubu Serie A

Były młodzieżowy reprezentant Polski tymczasowo zmienił klub. Drugą rundę spędzi w Turcji.

AtalantaÕs Berat Djimsiti  fights for the ball with ParmaÕs Adrian Benedyczak  during the Serie A soccer match between Atalanta and Parma at the New Balance Stadium in Bergamo , north Italy - Sunday , January 25 , 2026. Sport - Soccer . (Photo by Spada/LaPresse) (Photo by Spada/LaPresse/Sipa USA)
2026.01.25 Bergamo
pilka nozna liga wloska
Atalanta Bergamo - Parma Calcio
Foto LaPresse/SIPA USA/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!
Czytaj więcej

Ligi w Europie Inne ligi

Kolejny wielki piłkarz zamieni Arabię Saudyjską na Europę? W czerwcu wygasa mu kontrakt

Wygląda na to, że wraz z końcem sezonu 25-26 Karim Benzema opuści ligę saudyjską. Po trzech latach w Al-Ittihad Francuz chce wrócić do Europy.

AI-Nassr vs AI-Ittihad in Saudi Super Cup 2025 Karim Benzema, AI-Ittihad player hold the ball in the game between the Al-Nassr and Al-Ittihad at Saudi Super Cup 2025 on August 19, 2025 in Hong Kong. Photo by Ellan Mad/Nexpher Images
2025.08.19 Hong Kong
pilka nozna , superpuchar Arabii Saudyjskiej
AI-Nassr - AI-Ittihad
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!
Czytaj więcej

Ligi w Europie Inne ligi

Lookman blisko tureckiego giganta!

Ademola Lookman jest o krok od zmiany klubu. Według doniesień medialnych, 28-latek przeniesie się do Turcji.

Royale Union Saint-Gilloise v Atalanta - UEFA Champions League BRUSSELS, BELGIUM - JANUARY 28 : Mac Allister Kevin defender of Union Saint-Gilloise, Lookman Ademola forward of Atalanta during the UEFA Champions League 2025/26 League Phase MD8 match between Royale Union Saint-Gilloise and Atalanta on January 28, 2026 in Brussels, Belgium, 28/01/2026 Brussels Belgium PUBLICATIONxNOTxINxFRAxBEL Copyright: xVincentxKalutx
2026.01.28 Bruksela
pilka nozna Liga Mistrzow
Royale Union Saint-Gilloise - Atalanta Bergamo
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!
Czytaj więcej

Ligi w Europie Inne ligi

Nieudany debiut Szymańskiego w nowym klubie. Był zamieszany w utratę gola

Sebastian Szymański zadebiutował w Stade Rennais. Niestety, swojego pierwszego spotkania w nowych barwach nie będzie mógł zaliczyć do udanych.

17 Sebastian SZYMANSKI (srfc) during the Ligue 1 McDonald's match between Rennes and Lorient at Roazhon Park on January 24, 2026 in Rennes, France. (Photo by Dave Winter/FEP/Icon Sport/Sipa USA)
2026.01.24 Rennes
pilka nozna liga francuska
Stade Rennes - FC Lorient

Foto Icon Sport/SIPA USA/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!
Czytaj więcej

Ligi w Europie Inne ligi

Sukces Ewy Pajor! Wygrana w El Clasico i kolejne trofeum do kolekcji

Barcelona Femeni sięgnęła po szósty tytuł Superpucharu Hiszpanii, odprawiając w sobotnim spotkaniu Real Madryt z kwitkiem. W podstawowym składzie Blaugrany wyszła napastniczka reprezentacji Polski, Ewa Pajor.

Spain - UEFA Women s Champions League - FC Barcelona, Barca vs SL Benfica - 10/12/2025 SPAIN, BARCELONA, DECEMBER 10. Ewa Pajor of FC Barcelona celebrates after scoring her team s opening goal during the UEFA Women s Champions League match between FC Barcelona and SL Benfica, on December 10, 2025 at Estadi Johan Cruyff in Barcelona, Spain. Photo by Manuel Blondeau/ AOP.Press Barcelona Estadi Johan Cruyff Catalunya Spain Copyright: x ManuelxBlondeau/AOP.Pressx AOP20251210-0005
2025.12.10 Barcelona
pilka nozna kobiet , liga mistrzyn
FC Barcelona - Benfica Lizbona
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!
Czytaj więcej