13.03.2023 11:46

Futbol uwikłany w poliykę

Dr hab. Filip Kubiaczyk, profesor UAM w Poznaniu, to miłośnik i znawca Hiszpanii oraz jej futbolu. W 2020 roku opublikował książkę pod tytułem „Historia, nacjonalizm i tożsamość. Rzecz o piłce nożnej w Hiszpanii”, a w 2022 jej kontynuację „Historia, polityka i media. Rzecz o piłce nożnej w Hiszpanii 2″. Podobnie jak wcześniejsza publikacja, także ta jest dziełem fundamentalnym dla każdego, kto chciałby zrozumieć czym jest hiszpański futbol.

A jest zjawiskiem wyjątkowym w skali świata. Nigdzie indziej piłka nożna nie pozostaje tak bardzo uwikłana w politykę jak właśnie w Hiszpanii. Tam prawie każdy klub, a nie tylko FC Barcelona, to „mes que un club”, czy „mas”, jak słowo „więcej” brzmi po kastylijsku. Wiele bowiem z nich wyraża ambicje grup społecznych i narodowościowych. Futbol jest zastępczym polem bitew, okazją do manifestacji o charakterze pozasportowym. Nie tylko zresztą obywatele komunikują się z państwem poprzez futbol, także państwo hiszpańskie z obywatelami, jak przy okazji meczu reprezentacji z Kosowem, nieuznawanym przez Hiszpanię broniącą się przed wewnętrznymi separatyzmami. W TV nie odegrano hymnu Kosowa, nie pokazano flagi, skrót nazwy pisano małymi literami – „kos” z obawy, że „Kosowianie (…) mogą okazać się koniem trojańskim, który uruchomi niepodległościowe aspiracje Katalończyków i Basków”.

Nie będę tu streszczał książki Kubiaczyka. Opowiem tylko o kilku rzeczach, których sam się z niej dowiedziałem, a wydawało mi się, że wiem niemało.

Nie miałem na przykład jasności w temacie relacji między Krajem Basków a Navarrą, niby doń nie należącą, ale będącą jednak polem rekrutacji piłkarzy do Athleticu Bilbao zatrudniającego tylko Basków. Otóż pytanie czy Navarra to kraj Basków jest właściwe tylko z punktu widzenia Baska. Z punktu widzenia Navarczyka trafne jest inne: czy Kraj Basków to część Navarry? W dalekiej przeszłości dzisiejsze prowincje Bizkaia oraz Guipozkoa istotnie bowiem należały do niepodległego Księstwa Navarry i w Pampelunie się o tym pamięta.

Po drugie: dlaczego federacja hiszpańska jako stadion narodowy forsuje La Cartuję w Sewilli, a nie, jeśli już, obiekt któregoś z tamtejszych klubów: Sevilli bądź Betisu? Jeśli chodzi o sam wybór miasta, Sewilla została „piłkarską stolicą Hiszpanii”, gdyż jest stolicą Andaluzji, prowincji o kulturze i zwyczajach niemal tak swoistych jak Katalonia czy Kraj Basków, ale której obywatele na ogół demonstrują podwójny patriotyzm: andaluzyjski i hiszpański. Natomiast co do drugiej kwestii, to władzom RFEF przeszkadzają radykalne grupy kibiców Sevilli – lewicowe i solidaryzujące się z Katalonią oraz Betisu – prawicowe, potępiające secesjonistów. Wybór któregoś z tych obiektów na mecze La Roji byłby więc wyborem politycznym, La Cartuja jest neutralna.

Co do specyfiki Barcelony to po prostu zacytuję autora: „w tym połączeniu lokalności i planetarności zawiera się jestestwo i esencja tego klubu. Barca jest skazana na funkcjonowanie w tych dwóch wymiarach i nigdy nie powinna wyrzekać się tego pierwszego, bo to właśnie z katalońskiego kontekstu wynika jej światowe znaczenie. Nie odwrotnie”. Prawda, że doskonale powiedziane?

Na koniec jeszcze jeden cytat wykładający kawa na ławę: „(W Hiszpanii) nie ma apolitycznych meczów piłkarskich, polityczne są nazwy drużyn, ulokowanie stadionów, stroje piłkarskie, goście zasiadający na trybunach, wyniki meczów, podyktowane i niepodyktowane rzuty karne, żółte i czerwone kartki, anulowane i uznane gole”. Trzeba o tym wiedzieć, oglądając mecze La Liga. Tylko ta wiedza pozwala zrozumieć temperaturę i kontekst hiszpańskich sporów o futbol.

LESZEK ORŁOWSKI

Możliwość komentowania została wyłączona.

Najnowsze wydanie tygodnika PN

Nr 40/2026

Zobacz numer

Ligi w Europie Świat

09.10.2026 23:14

Komisja zdecyduje o karze dla Ronaldo. Portugalczyk złamał regulamin

Cristiano Ronaldo przedwcześnie opuszczając zgrupowanie złamał regulamin gry w kadrze. Teraz komisja dyscyplinarna podejmie decyzję o karze dla napastnika. Grozi mu nawet półroczne zawieszenie.

Estadio Jose de Alvalade Lisbon Portugal, Saturday 11 October 2025 UEFA European Qualifiers Group F, Qualifying round Portugal - Republic of Ireland, Cristiano Ronaldo Portugal am Ball, Freisteller, Einzelbild, Ganzkorper, Aktion, Action, Spielszene *** Estadio Jose de Alvalade Lisbon Portugal, Saturday 11 October 2025 UEFA European Qualifiers Group F, Qualifying round Portugal Republic of Ireland, Cristiano Ronaldo Portugal on the ball, cropped image, single image, full body, action, action, game scene Copyright: JoaquimxFerreira
2025.10.11 Lizbona
pilka nozna , eliminacje , kwalifikacje do mistrzostw swiata 2026
Portugalia - Irlandia
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Czytaj więcej

Ligi w Europie Świat

09.10.2026 18:32

Turcja bez selekcjonera! Montella zwolniony ze stanowiska!

Vincenzo Montella nie jest już selekcjonerem reprezentacji Turcji. Turecka federacja oficjalnie potwierdziła zakończenie współpracy z włoskim szkoleniowcem.

VINCENZO MONTELLA, Turchia, Nations League 2026-27, Italy-Turkiye 3-1, azione, action, single shot NATIONS LEAGUE 2026-27 ITALIA-TURCHIA 3-1
2026.10.05 Bolonia
pilka nozna , Liga Narodow UEFA
Wlochy - Turcja
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Czytaj więcej

Ligi w Europie Świat

09.10.2026 16:17

Thiago Silva i Roberto Carlos zamieszani w aferę z fałszywymi licencjami trenerskimi

W Ameryce Południowej wybuchła duża afera związana z licencjami trenerskimi. Jak wynika z dwuletniego śledztwa UOL, w sprawie pojawiają się nazwiska wielu znanych piłkarzy, w tym Thiago Silvy i Roberto Carlosa.

RJ - RIO DE JANEIRO - 10/29/2025 - BRAZILIAN CHAMPIONSHIP A 2025, FLUMINENSE x CEARA - Thiago Silva, Fluminense player, during a match against Ceara at the Maracana stadium for the Brazilian Championship A 2025. Photo: Jorge Rodrigues/AGIF (Photo by Jorge Rodrigues/AGIF/Sipa USA)
2025.10.30 Rio de Janeiro
pilka nozna liga brazylijska
Fluminense FC - Ceara
Foto Agif/SIPA USA/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Czytaj więcej

Ligi w Europie Świat

08.10.2026 20:45

Kroos wraca do piłki. Podjął ważną decyzję

Toni Kroos podjął decyzję o rozpoczęciu kursu trenerskiego UEFA A. Uprawnienia pozwolą mu prowadzić zespół w każdej lidze. Szkolenie będzie odbywał w Hiszpanii.

2024.06.01 Londyn
Pilka nozna Liga Mistrzow Sezon 2023/2024 Final, Wembley Stadium
Final Ligi Mistrzow Borussia Dortmund - Real Madryt
N/z Toni Kroos
Foto Mateusz Porzucek PressFocus

2024.06.01 Londyn
UEFA Champions League Final Season 2023/2024
Final Ligi Mistrzow Borussia Dortmund - Real Madryt
Toni Kroos
Credit: Mateusz Porzucek PressFocus

Czytaj więcej

Ligi w Europie Świat

08.10.2026 19:35

Zwrot w sprawie Ceferina. Ogłosił to na kongresie

Aleksander Ceferin, mimo wcześniejszych deklaracji, zdecydował o ponownym starcie w wyborach na prezydenta UEFA. Miał być o to proszony przez przedstawicieli związków piłkarskich wchodzących w skład federacji.

49th UEFA CONGRESS ALEKSANDER CEFERIN president of UEFA 49th UEFA Congress at Sava center, Belgrade 03.04.2025. Foto: Fudbal, UEFA, 49th Congress Belgrade Sava centar Serbia Copyright: xMarkoxMetlas/xMNxPressx
2025.04.03 Belgrad
pilka nozna
49. Kongres UEFA
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Czytaj więcej

Najnowsze

Komisja zdecyduje o karze dla Ronaldo. Portugalczyk złamał regulamin

Świat

2026.02.27 Bielsko-Biala
Pilka nozna Betclic 2. Liga sezon 2025/2026
Podbeskidzie Bielsko Biala - Chojniczanka Chojnice
N/z Maksymilian Sitek Krzysztof Kolanko radosc gol
Foto Mateusz Sobczak / PressFocus

2026.02.27 Bielsko-Biala
Football Polish second league - third level 2025/26 season
Podbeskidzie Bielsko Biala - Chojniczanka Chojnice
Maksymilian Sitek Krzysztof Kolanko radosc gol
Credit: Mateusz Sobczak / PressFocus

Przełamanie ,,Górali”. Jest pierwsze zwycięstwo w sezonie

1 Liga

Raków bez zmian. GKS Katowice wygrał spotkanie w Częstochowie

Ekstraklasa

Polki przegrywają w Belgii. Dwa karne i mecz bramkarek

Polska

2025.02.26 Warszawa
pilka nozna Puchar Polski 2024/2025
Legia Warszawa - Jagiellonia Bialystok
N/z Ryoya Morishita (Legia), Norbert Wojtuszek (Jagiellonia), Maxi Oyedele (Legia)
Foto Tomasz Jastrzebowski / Foto Olimpik / PressFocus

2025.02.26 Warszawa
football Polish FA Cup 2024/2025
Legia Warszawa - Jagiellonia Bialystok
Ryoya Morishita (Legia), Norbert Wojtuszek (Jagiellonia), Maxi Oyedele (Legia)
Credit: Tomasz Jastrzebowski / Foto Olimpik / PressFocus

Problemy zdrowotne w Jagiellonii! Obrońca z kontuzją

Ekstraklasa

Piłka nożna

Robert Lewandowski seen celebrating with a trophy during Spanish Supercup Final game between teams of FC Barcelona, Barca and Real Madrid Maciej Rogowski/Ball Raw Images Jeddah King Abdullah Sports City Saudi Arabia Copyright: xMaciejxRogowskix maciejrogowski_barcelona_realmadrid_2526-538
2026.01.12 Dzedda
pilka nozna Superpuchar Hiszpanii
FC Barcelona - Real Madryt
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Robert Lewandowski: Nie jestem zakładnikiem wieku [WYWIAD]

Chyba już nikt nigdy nie przebije najlepszego obecnie futbolisty Polski w liczbie tytułów Piłkarza Roku. Od 2011 roku, gdy Robert Lewandowski, po raz pierwszy wygrał plebiscyt „PN” właśnie w tej kategorii, tylko dwukrotnie ustąpił miejsca komuś innemu.

La Liga Reprezentacja Polski