13.03.2023 11:46

Futbol uwikłany w poliykę

Dr hab. Filip Kubiaczyk, profesor UAM w Poznaniu, to miłośnik i znawca Hiszpanii oraz jej futbolu. W 2020 roku opublikował książkę pod tytułem „Historia, nacjonalizm i tożsamość. Rzecz o piłce nożnej w Hiszpanii”, a w 2022 jej kontynuację „Historia, polityka i media. Rzecz o piłce nożnej w Hiszpanii 2″. Podobnie jak wcześniejsza publikacja, także ta jest dziełem fundamentalnym dla każdego, kto chciałby zrozumieć czym jest hiszpański futbol.

A jest zjawiskiem wyjątkowym w skali świata. Nigdzie indziej piłka nożna nie pozostaje tak bardzo uwikłana w politykę jak właśnie w Hiszpanii. Tam prawie każdy klub, a nie tylko FC Barcelona, to „mes que un club”, czy „mas”, jak słowo „więcej” brzmi po kastylijsku. Wiele bowiem z nich wyraża ambicje grup społecznych i narodowościowych. Futbol jest zastępczym polem bitew, okazją do manifestacji o charakterze pozasportowym. Nie tylko zresztą obywatele komunikują się z państwem poprzez futbol, także państwo hiszpańskie z obywatelami, jak przy okazji meczu reprezentacji z Kosowem, nieuznawanym przez Hiszpanię broniącą się przed wewnętrznymi separatyzmami. W TV nie odegrano hymnu Kosowa, nie pokazano flagi, skrót nazwy pisano małymi literami – „kos” z obawy, że „Kosowianie (…) mogą okazać się koniem trojańskim, który uruchomi niepodległościowe aspiracje Katalończyków i Basków”.

Nie będę tu streszczał książki Kubiaczyka. Opowiem tylko o kilku rzeczach, których sam się z niej dowiedziałem, a wydawało mi się, że wiem niemało.

Nie miałem na przykład jasności w temacie relacji między Krajem Basków a Navarrą, niby doń nie należącą, ale będącą jednak polem rekrutacji piłkarzy do Athleticu Bilbao zatrudniającego tylko Basków. Otóż pytanie czy Navarra to kraj Basków jest właściwe tylko z punktu widzenia Baska. Z punktu widzenia Navarczyka trafne jest inne: czy Kraj Basków to część Navarry? W dalekiej przeszłości dzisiejsze prowincje Bizkaia oraz Guipozkoa istotnie bowiem należały do niepodległego Księstwa Navarry i w Pampelunie się o tym pamięta.

Po drugie: dlaczego federacja hiszpańska jako stadion narodowy forsuje La Cartuję w Sewilli, a nie, jeśli już, obiekt któregoś z tamtejszych klubów: Sevilli bądź Betisu? Jeśli chodzi o sam wybór miasta, Sewilla została „piłkarską stolicą Hiszpanii”, gdyż jest stolicą Andaluzji, prowincji o kulturze i zwyczajach niemal tak swoistych jak Katalonia czy Kraj Basków, ale której obywatele na ogół demonstrują podwójny patriotyzm: andaluzyjski i hiszpański. Natomiast co do drugiej kwestii, to władzom RFEF przeszkadzają radykalne grupy kibiców Sevilli – lewicowe i solidaryzujące się z Katalonią oraz Betisu – prawicowe, potępiające secesjonistów. Wybór któregoś z tych obiektów na mecze La Roji byłby więc wyborem politycznym, La Cartuja jest neutralna.

Co do specyfiki Barcelony to po prostu zacytuję autora: „w tym połączeniu lokalności i planetarności zawiera się jestestwo i esencja tego klubu. Barca jest skazana na funkcjonowanie w tych dwóch wymiarach i nigdy nie powinna wyrzekać się tego pierwszego, bo to właśnie z katalońskiego kontekstu wynika jej światowe znaczenie. Nie odwrotnie”. Prawda, że doskonale powiedziane?

Na koniec jeszcze jeden cytat wykładający kawa na ławę: „(W Hiszpanii) nie ma apolitycznych meczów piłkarskich, polityczne są nazwy drużyn, ulokowanie stadionów, stroje piłkarskie, goście zasiadający na trybunach, wyniki meczów, podyktowane i niepodyktowane rzuty karne, żółte i czerwone kartki, anulowane i uznane gole”. Trzeba o tym wiedzieć, oglądając mecze La Liga. Tylko ta wiedza pozwala zrozumieć temperaturę i kontekst hiszpańskich sporów o futbol.

LESZEK ORŁOWSKI

Możliwość komentowania została wyłączona.

Najnowsze wydanie tygodnika PN

Nr 28/2026

Zobacz numer

Ligi w Europie Świat

16.07.2026 22:56

Debiut Roberta Lewandowskiego przełożony! Oficjalny komunikat

Robert Lewandowski miał w nocy z czwartku na piątek po raz pierwszy zagrać dla Chicago Fire. Nagłe wieści przerwały realizację tego scenariusza!

Robert Lewandowski seen during Robert Lewandowski and Chicago Fire press conference, PK, Pressekonferenz Martin Murillo/Ball Raw Images Loule Estadio Algarve Portugal Copyright: xMartinxMurillox martinmurillo_chicago_lewandowski_conference_2627-2
2026.07.14 Chicago
pilka nozna MLS
Prezentacja Roberta Lewandowskiego w barwach Chicago Fire
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Czytaj więcej

Ligi w Europie Świat

16.07.2026 16:28

To może być koniec Majeckiego w Monaco. Jest nowy faworyt do transferu

Po kilku latach we Francji Radosław Majecki może zmienić otoczenie. Na horyzoncie pojawił się konkretny klub.

01 Radoslaw MAJECKI (sb29) during the Ligue 1 McDonald's match between Lorient and Brest at Stade du Moustoir on October 19, 2025 in Lorient, France. (Photo by Loic Baratoux/FEP/Icon Sport/Sipa USA)
2025.10.19 Lorient
pilka nozna liga francuska
FC Lorient - Stade Brest
Foto Icon Sport/SIPA USA/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Czytaj więcej

Ligi w Europie Świat

15.07.2026 20:31

Lewandowski wprost o wyjeździe z Europy. „Nie wyobrażałem sobie tego”

Robert Lewandowski jest już piłkarzem Chicago Fire. Napastnik zdradził, dlaczego nie wybrał oferty ze Starego Kontynentu.

Czytaj więcej

Ligi w Europie Świat

14.07.2026 19:48

Trener Chicago Fire o Lewandowskim: „Wywrze natychmiastowy wpływ na zespół”

Robert Lewandowski udał się do Chicago, gdzie we wtorek odbył pierwszą jednostkę treningową z nowym zespołem, a o 20.30 odbędzie się konferencja prasowa z jego udziałem.

Robert Lewandowski of FC Barcelona during the UEFA Champions League match, Quarter-Finals, second leg, between Atletico de Madrid and FC Barcelona played at Riyadh Metropolitano Stadium on April 14, 2026 in Madrid. (Photo by Cesar Cebolla / PRESSINPHOTO)
2026.04.14 Madryt
pilka nozna Liga Mistrzow
Atletico Madryt - FC Barcelona
Foto pressinphoto/SIPA USA/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Czytaj więcej

Ligi w Europie Świat

14.07.2026 17:59

Kapitan Chicago Fire wypowiedział się o Lewandowskim. „Jestem podekscytowany”

Robert Lewandowski udał się do Stanów Zjednoczonych, gdzie będzie kontynuował karierę po odejściu z FC Barcelony. Podekscytowania z możliwości z polskim snajperem nie ukrywa kapitan Chicago Fire, Jack Elliott.

2026.06.03, Warszawa, mecz towarzyski Polska - Nigeria, Polska - Nigeria,
N/z Robert Lewandowski (POL)
Foto Tomasz Jastrzebowski / Foto Olimpik / PressFocus

***

2026.06.03, Warsaw, friendly match Poland vs Nigeria, Polska - Nigeria
Robert Lewandowski (POL)
Credit: Tomasz Jastrzebowski / Foto Olimpik / PressFocus

Czytaj więcej

Najnowsze

Debiut Roberta Lewandowskiego przełożony! Oficjalny komunikat

Robert Lewandowski miał w nocy z czwartku na piątek po raz pierwszy zagrać dla Chicago Fire. Nagłe wieści przerwały realizację tego scenariusza!

Świat

Transferowy niewypał opuszcza Widzew. Bukari ma odbudować formę w Serbii

Ekstraklasa

Górnik Zabrze ma problem! Kontuzja gwiazdy tuż przed el. Ligi Mistrzów

Ekstraklasa

Roma była pewna podpisu, ale Juventus przejął transfer w ostatniej chwili

Serie A

2026.07.16 Poznan
Pilka nozna Superpuchar polski
Lech Poznan - Gornik Zabrze
N/z Mikael Ishak gol radosc bramka
Foto Pawel Jaskolka / PressFocus

2026.07.16 Poznan
Football Polish Supercup
Lech Poznan - Gornik Zabrze

Credit: Pawel Jaskolka / PressFocus

Lech Poznań wygrał Superpuchar Polski! Pewny triumf Kolejorza

Ekstraklasa

Piłka nożna

Robert Lewandowski seen celebrating with a trophy during Spanish Supercup Final game between teams of FC Barcelona, Barca and Real Madrid Maciej Rogowski/Ball Raw Images Jeddah King Abdullah Sports City Saudi Arabia Copyright: xMaciejxRogowskix maciejrogowski_barcelona_realmadrid_2526-538
2026.01.12 Dzedda
pilka nozna Superpuchar Hiszpanii
FC Barcelona - Real Madryt
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Robert Lewandowski: Nie jestem zakładnikiem wieku [WYWIAD]

Chyba już nikt nigdy nie przebije najlepszego obecnie futbolisty Polski w liczbie tytułów Piłkarza Roku. Od 2011 roku, gdy Robert Lewandowski, po raz pierwszy wygrał plebiscyt „PN” właśnie w tej kategorii, tylko dwukrotnie ustąpił miejsca komuś innemu.

La Liga Reprezentacja Polski