04.06.2020 14:00

Jak Viktor Orban odbudowuje Wielkie Węgry

Dokładnie sto lat temu, 4 czerwca 1920 roku o godzinie 16:32, w paryskim pałacu Grand Trianon doszło do podpisania pokojowego traktatu po zakończeniu pierwszej wojny światowej między Węgrami a koalicją państw zwycięskich (powszechnie zwaną Ententą bądź Trójporozumieniem).

(fot. Łukasz Skwiot / 400mm.pl)

JAN BRODA

Na jego mocy państwo węgierskie zostało pomniejszone o siedemdziesiąt procent zarówno pod względem terytorialnym, jak i ludnościowym. Kosztem wojennej klęski Madziarów, tworzących wówczas wspólnie z Austriakami naddunajskie imperium, wzbogacili się wszyscy ich sąsiedzi. Dlatego też po upływie wielu lat, tak przecież niezbędnych do nabrania emocjonalnego dystansu wobec minionych wydarzeń historycznych, Węgrzy zwykli żartować, że wszędzie, z każdej strony, gdziekolwiek by nie spojrzeć, graniczą sami ze sobą.

Ale w momencie podpisania traktatu przez ministra zdrowia i ambasadora z Paryża (ten dość egzotyczny duet wziął się z tego, że przewodniczący ówczesnej dyplomacji węgierskiej, hrabia Albert Apponyi, dowiedziawszy się o surowości podyktowanych warunków pokojowych, ostentacyjnie odmówił firmowania przez jego osobę umowy), nikomu do śmiechu bynajmniej nie było.

Kraj pogrążył się wówczas w długiej i głębokiej żałobie. Dzwony nie przestawały bić. Księża nieustannie odprawiali masowo zamawiane nabożeństwa żałobne. Gazety wszelkiego rodzaju zostały oprawione w czarne obwódki. Wszystkie szkoły, urzędy i sklepy zostały tymczasowo zamknięte. Publiczny transport na pięć minut stanął w miejscu. Każda z flag państwowych została opuszczona do połowy masztu. I również każda z nich nieprzerwanie przez osiemnaście lat pozostała nietknięta w takim właśnie stanie. Dzieci (i nie tylko one zresztą) gorliwie odmawiały modlitwę o „Zmartwychwstanie Dawnych Węgier”.

Oto bowiem do Rumunii powędrował rozległy Siedmiogród; do Królestwa SHS (przemianowanego po kilku latach na Jugosławię), większa część obecnej Chorwacji i relatywnie obszerna Wojwodina; do Czechosłowacji cała współczesna Słowacja wraz z należącą dzisiaj do Ukrainy Rusią Zakarpacką; do Austrii stosunkowo niewielki skrawek, z którego utworzono prowincję zwaną Burgenland. Powiększyła się, choć to zdecydowanie za dużo powiedziane, również Polska, uzyskując mikroskopijne wręcz skrawki Spiszu i Orawy.

Utrata bezkresnych połaci terenu nieubłaganie wiązała się ze znaczącym ubytkiem ludności. W nowych granicach Węgier pozostało nieco ponad osiem milionów obywateli. Dla porównania – przed wejściem w życie pokojowej umowy było ich dwadzieścia jeden milionów. Spośród licznego grona osób, których miejsce zamieszkania zmieniło przynależność państwową, około trzy i pół miliona stanowili etniczni Węgrzy, co stanowiło zarazem aż jedną trzecią część całego narodu madziarskiego.

Traktat ten, z oczywistych względów, wyrządził niemożliwą wciąż do zabliźnienia w pełni ranę na węgierskiej duszy. Do tej pory jest jednomyślnie uznawany na Węgrzech, a przynajmniej przez przytłaczającą większość tamtejszego społeczeństwa, za dziejową krzywdę. A najlepiej niech świadczy o tym fakt, że według przeprowadzonych ostatnimi czasy badań przez Węgierską Akademię Nauk, aż dziewięćdziesiąt cztery procent Węgrów postrzega postanowienia z Trianon sprzed stu laty za „niesprawiedliwe i przesadne”.

Nic dziwnego zatem, że dla Madziarów idea „Wielkich Węgier” nie jest tylko historyczną nostalgią, ale konceptem jak najbardziej rzeczywistym, choć przecież z perspektywy aktualnej sytuacji geopolitycznej zupełnie niemożliwym do zrealizowania, dlatego ogranicza się prawie wyłącznie do warstwy czysto symbolicznej. Będąc na Węgrzech, nie sposób nie natknąć się na niezliczoną ilość map kraju sprzed roku 1920 – czy to w formie miejskiego graffiti, samochodowego magnesu, bądź tatuażu na ludzkim ciele.

Bardzo silny nadal resentyment jest sprawnie wykorzystywany przez rządzącą partię Fidesz z Viktorem Orbanem na czele. Uważa on bowiem, że państwowe władze są odpowiedzialne za los literalnie wszystkich Węgrów, niezależnie od tego, gdzie akurat przebywają. Sformułowany w taki sposób pogląd w praktyce oznacza, że szeroko pojęte interesy mniejszości węgierskich, sprowadzających się w głównej mierze do kwestii językowych i kulturowych, znajdują się pod szczególną opieką rezydujących w Budapeszcie oficjeli.

Objawia się to – między innymi – finansowaniem z pieniędzy publicznych piłkarskich klubów z obszarów należących niegdyś do Węgier. Dlaczego? Ano dlatego, że Orban, mówiąc bez cienia przesady, jest wielkim miłośnikiem futbolu. Będąc nastolatkiem, jego marzeniem było zostać piłkarzem, ale do zrobienia kariery wykraczającej poza peryferie poważnej piłki, zabrakło mu talentu. Talentu nie zabrakło mu jednak do polityki, w której aktywnie (i w dodatku z niewątpliwymi sukcesami) uczestniczy już od przeszło ponad trzydziestu lat.

O piłkarskiej pasji nie zapomniał jednak nigdy. W swoją pierwszą rządową podróż wybrał się do Paryża na mecz finałowy mistrzostw świata 1998 roku. Francuzi nie dali wówczas Brazylijczykom żadnych szans, pokonując ich wysoko, bo aż 3:0. Od tamtej pory regularnie ogląda piłkarskie rywalizacje najwyższego szczebla z perspektywy stadionowych trybun.

To nie wszystko. Raz postanowił nawet przesunąć rządowe posiedzenie, ponieważ termin spotkania zbiegał się w czasie ze zgrupowaniem jego ówczesnej drużyny. Z kolei innym razem polecił jednemu ze swoich współpracowników raportować na bieżąco rezultaty meczów Ligi Mistrzów, gdyż w sali, gdzie odbywał zebranie z przedstawicielami europejskich państw, nie docierał internetowy zasięg.

Co więcej – na osobiste życzenie Orbana w niewielkich rozmiarów miejscowości o nazwie Felcsut, gdzie skądinąd spędził większą część dzieciństwa, powstał imponujący od strony architektonicznej stadion – Pancho Arena. Obiekt posiada dokładnie trzy i pół tysiąca krzesełek, co oznacza, że może pomieścić dwa razy więcej osób niż mieszka w Felcsut. Polityczni adwersarze Orbana wskazywali (i wskazują zresztą nadal) na to, że realizuje on prywatne zachcianki o megalomańskim charakterze za publiczne pieniądze. Niemniej mało kto na Węgrzech podchwycił opozycyjną narrację, a nie niepokojony społecznym niezadowoleniem Orban skrupulatnie realizuje plan odbudowy węgierskiego futbolu.

Budowa Pancho Areny była zwieńczeniem projektu pod tytułem „Puskas Akademia FC”. W 2005 roku Orban założył klub piłkarski z myślą przede wszystkim o krzewieniu piłkarskiego rzemiosła wśród młodzieży. Pierwotne założenia szybko jednak musiały zostać nieco zrewidowane. Drużyna seniorów błyskawicznie bowiem pięła się po kolejnych szczeblach węgierskich rozgrywek, aż w końcu w 2013 roku, po niecałym dziesięcioleciu istnienia, awansowała do tamtejszej ekstraklasy i pozostaje w niej po dziś dzień, co stanowi dla Orbana niebywały powód do dumy.

Równie sporym powodem do chwały jest dla niego DAC 1904 Dunajska Streda. To właśnie ten klub z południowej Słowacji (gdzie, nawiasem mówiąc, Węgrzy stanowią przytłaczającą większość mieszkańców) został w 2014 roku został przejęty przez Oszkara Vilagiego – jednego z najbardziej wpływowych biznesmenów naszych południowych sąsiadów za sprawą kontrolowania zawsze intratnego przemysłu naftowego. Vilagi prywatnie cieszy się względami Orbana, co zresztą lubi na każdym kroku podkreślać.

Zapewne gdyby nie jego zażyła znajomość z węgierskim premierem, ten nie zdecydowałby się na przekazanie kierownictwu DAC, za pośrednictwem Węgierskiego Związku Piłki Nożnej, łącznej kwoty przekraczającej grubo ponad siedem milionów euro na renowację stadionu i budowę kompleksowego zaplecza treningowego opiewającego na aż dziesięć boisk. Na efekty ambitnej inwestycji nie trzeba było długo czekać – Dunajska Streda jest aktualnie czołowym klubem piłkarskim na Słowacji.

Nie inaczej sprawy mają się w Rumunii. Pierwszoligowy FC Sepsi Sfantu Gheorghe – mający swoją siedzibę w Seklerszyźnie, a więc nieformalnej stolicy mniejszości węgierskiej w Rumunii – jest własnością innego zamożnego biznesmena – Karola Vargi. Varga w ostatnich kilku latach otrzymał z kieszeni węgierskich podatników nieco ponad sześć milionów euro. Niniejsza suma została przeznaczona również na budowę tak stadionu, jak młodzieżowej szkółki. Strumień pieniędzy znacznie przyczynił się do poprawy poziomu sportowego prezentowanego przez ekipę „czerwono-białych”, ponieważ na dobre zadomowili się na najwyższym szczeblu rozgrywkowym.

Identyczny schemat postępowania miał miejsce w serbskiej Wojwodinie. Janosa Zsemberiego, podobnie jak wspomnianych wcześniej Vilagiego i Vargę, z węgierskim premierem łączą stosunki nader przyjacielskie. Zsemberi steruje jednocześnie z perspektywy właścicielskiego stołka FK Baczka Topola. Tenże klub od węgierskiej federacji piłkarskiej otrzymał najwięcej ze wszystkich, bo aż czternaście milionów euro. Ale pieniądze bynajmniej nie poszły na marne. Odnowiony stadion i nowo powstała akademia szybko się zwróciły – FK Baczka Topola szturmem dostała się do tamtejszej ekstraklasy i coraz śmielej puka do jej ścisłej elity.

Węgry chcą ponownie być wielkie. I choć pod względem terytorialnym jest to całkowita mrzonka, w której urzeczywistnienie wierzą jedynie najbardziej zagorzali nacjonaliści, o tyle na płaszczyźnie piłkarskiej absolutnie wszystko jest możliwe do zrealizowania. A Victor Orban dokłada wszelkich starań (czytaj: pieniędzy), by tak właśnie się stało.

Możliwość komentowania została wyłączona.

Najnowsze wydanie tygodnika PN

Nr 3/2026

Zobacz numer

Ligi w Europie Inne ligi

25.01.2026 13:51

Nieudany debiut Szymańskiego w nowym klubie. Był zamieszany w utratę gola

Sebastian Szymański zadebiutował w Stade Rennais. Niestety, swojego pierwszego spotkania w nowych barwach nie będzie mógł zaliczyć do udanych.

17 Sebastian SZYMANSKI (srfc) during the Ligue 1 McDonald's match between Rennes and Lorient at Roazhon Park on January 24, 2026 in Rennes, France. (Photo by Dave Winter/FEP/Icon Sport/Sipa USA)
2026.01.24 Rennes
pilka nozna liga francuska
Stade Rennes - FC Lorient

Foto Icon Sport/SIPA USA/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Czytaj więcej

Ligi w Europie Inne ligi

25.01.2026 10:26

Sukces Ewy Pajor! Wygrana w El Clasico i kolejne trofeum do kolekcji

Barcelona Femeni sięgnęła po szósty tytuł Superpucharu Hiszpanii, odprawiając w sobotnim spotkaniu Real Madryt z kwitkiem. W podstawowym składzie Blaugrany wyszła napastniczka reprezentacji Polski, Ewa Pajor.

Spain - UEFA Women s Champions League - FC Barcelona, Barca vs SL Benfica - 10/12/2025 SPAIN, BARCELONA, DECEMBER 10. Ewa Pajor of FC Barcelona celebrates after scoring her team s opening goal during the UEFA Women s Champions League match between FC Barcelona and SL Benfica, on December 10, 2025 at Estadi Johan Cruyff in Barcelona, Spain. Photo by Manuel Blondeau/ AOP.Press Barcelona Estadi Johan Cruyff Catalunya Spain Copyright: x ManuelxBlondeau/AOP.Pressx AOP20251210-0005
2025.12.10 Barcelona
pilka nozna kobiet , liga mistrzyn
FC Barcelona - Benfica Lizbona
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Czytaj więcej

Ligi w Europie Inne ligi

25.01.2026 08:09

Co za forma byłej gwiazdy Śląska! Gol w czwartym meczu z rzędu

Wygląda na to, że Mateusz Żukowski znalazł swoje miejsce na Ziemii. Polak wyrósł na gwiazdę Magdeburga i błyszczy na zapleczu Bundesligi.

Torjubel - Torschutze Mateusz Zukowski 1. FC Magdeburg,22 trifft zum 0-1 - 2. Fussball Bundesliga Saison 2025-2026 Eintracht Braunschweig vs. 1. FC Magdeburg im Eintracht Stadion in Braunschweig - Aktion,Fussball,Mann,Manner,Deutschland,16.01.2026 *** Goalscorer Mateusz Zukowski 1 FC Magdeburg,22 scores to 0 1 2 Soccer Bundesliga Season 2025 2026 Eintracht Braunschweig vs 1 FC Magdeburg at Eintracht Stadium in Braunschweig Action,Soccer,Man,Men,Germany,16 01 2026
2026.01.16 Brunszwik
pilka nozna 2. liga niemiecka
Eintracht Braunschweig - 1. FC Magdeburg
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Czytaj więcej

Ligi w Europie Inne ligi

23.01.2026 22:36

Michał Nalepa znalazł nowy klub! Opowiedział o życiu w Turcji

Był bez klubu od września, kiedy to rozwiązano z nim kontrakt ze względu na limit obcokrajowców, a po kilku miesiącach czekania wiemy, gdzie będzie kontynuował swoją karierę. Opowiedział nam o tym, jak żyje się w Kraju Półksiężyca.

2020.07.03 Kielce
Pilka nozna PKO Ekstraklasa 2019/2020
Korona Kielce - Arka Gdynia
N/z Emocje reakcja Michal Nalepa
Foto Lukasz Sobala / Press Focus

2020.07.03 Kielce
Football Polish PKO Ekstraklasa Season 2019/2020
Korona Kielce - Arka Gdynia
Emocje reakcja Michal Nalepa
Credit: Lukasz Sobala / Press Focus

Czytaj więcej

Ligi w Europie Inne ligi

21.01.2026 19:23

Maxi Oyedele wraca do treningów! Powrót po wielu miesiącach

Maxi Oyedele wrócił po wielomiesięcznych problemach ze zdrowiem do treningów. Zawodnik brał już udział w zajęciach treningowych Strasbourga.

2025.09.05 Krakow
Pilka nozna kadra reprezentacja mlodziezowa eliminacje Mistrzostw Europy U21
Polska - Macedonia Polnocna
N/z Maximillian Oyedele
Foto Mateusz Sobczak / PressFocus

2025.09.05 Krakow
Football UEFA European Under 21 Championship Qualifying round
Poland v North Macedonia
Maximillian Oyedele
Credit: Mateusz Sobczak / PressFocus

Czytaj więcej

Najnowsze

Brighton and Hove Albion v Arsenal Premier League 04/01/2025. Mikel Arteta Manager of Arsenal during the Premier League match between Brighton and Hove Albion and Arsenal at the American Express Stadium, Brighton and Hove, England on 4 January 2025. Brighton and Hove American Express Stadium East Sussex England Editorial use only DataCo restrictions apply See www.football-dataco.com , Copyright: xJeffxMoodx PSI-21189-0060
2025.01.04 Brighton and Hove
pilka nozna liga angielska
Brighton and Hove Albion - Arsenal Londyn
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Topnieje przewaga Arsenalu! Oto tabela Premier League

Arsenal przegrał 2:3 z Manchesterem United, a Manchester City i Aston Villa wygrały swoje spotkania. Po tych wynikach na szczycie tabeli Premier League jest jeszcze większy ścisk.

Premier League

Kai Edwards of Connah's Quay Nomads FC, Benjamin Nash of Connah's Quay Nomads FC, Beno Selan of NK Bravo, Gasper Trdin of NK Bravo during football match between NK Bravo and Connahas Quay Nomads FC in First qualifying round of UEFA Europa Conference League 2024/25, on July 11, 2024 in Stadium Siska, Ljubljana, Slovenia. Photo by Luka Vovk / Sportida//SPORTIDA_SIPA.4346/Credit:Luka Vovk / Sportida/SIPA/2407121619

11.07.2024 Ljubljana
pilka nozna liga konferencji europy
NK Bravo - Connah’s Quay Nomads FC
Foto Luka Vovk / Sportida/SIPA / Sipa / PressFocus
POLAND ONLY!!

Oficjalnie: Cracovia ma nowego pomocnika! Słoweniec dołączył do Pasów

Ekstraklasa

Roma – Milan [LIVE]

Serie A

2026.01.24 Warszawa
pilka nozna
Gala rozdania nagrod tygodnika Pilka Nozna
N/z Jakub Blaszczykowski
Foto Radoslaw Makuch / PressFocus

2026.01.24 Warsaw
Football
The Pilka Nozna Polish Weekly Awards for the Best Footballers
Gala rozdania nagrod tygodnika Pilka Nozna
Jakub Blaszczykowski
Credit: Radoslaw Makuch / PressFocus

Jakub Błasczykowski po Gali Tygodnika „Piłka Nożna”. „Myślałem, że wygra Oskar Pietuszewski”

Reprezentacja Polski

Turin, Italy, 21st January 2026. Khephren Thuram of Juventus celebrates with team mates after scoring to give the hosts a 1-0 lead during the Juventus vs Benfica UEFA Champions League match at Allianz Stadium, Turin. Picture credit should read: Jonathan Moscrop / Sportimage EDITORIAL USE ONLY. No use with unauthorised audio, video, data, fixture lists, club/league logos or live services. Online in-match use limited to 120 images, no video emulation. No use in betting, games or single club/league/player publications. SPI_093_JM_JUVE_BENFICA_UCL SPI-4420-0091
2026.01.21 Turyn
pilka nozna Liga Mistrzow
Juventus Turyn - Benfica Lizbona
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Twierdza Turyn podtrzymana! Juvetnus zdemolował mistrza [WIDEO]

Serie A

Piłka nożna

Powrót króla, który zawiódł. Recenzja Football Manager 26

Po dwóch latach przerwy pojawiła się najnowsza odsłona gry Football Manager. Tytuł przeszedł ogromną rewolucję, jednak jej efekt minął się z oczekiwaniami graczy oraz samych twórców.

Ekstraklasa