07.06.2020 09:03

Cicha piłkarska rewolucja

Na razie jest przyzwolenie i nawet coś na kształt rekomendacji FIFA na dokonywanie pięciu zmian w czasie meczu. Już tylko od władz poszczególnych lig będzie zależało, czy w duszącej od gęstości kolejek i wysokich temperatur końcowej fazie sezonu, zechcą skorzystać z dodatkowej butli tlenu.

(fot. Reuters)

TOMASZ LIPIŃSKI

Jak po każdym mieszaniu w przepisach, zdania są podzielone. Od entuzjastycznych po krytyczne podniosły się głosy po całym świecie. Polski nie wyłączając. Na czele naszej opozycji stanął Zbigniew Boniek. Jeszcze kiedy na korytarzach IFAB (International Football Association Board) tylko szeptano o takiej ewentualności, prezes PZPN odnosił się do niej lekceważąco. Natomiast kiedy już klamka zapadła i decyzje o otwarciu drzwi pozostawiono woli krajowych federacji, nie krył oburzenia, a nawet obrzydzenia: – Nie przyjmiemy tych zmian w Polsce – deklarował z całą stanowczością. – To nie jest piłka nożna. Ta decyzja nie ma podstaw, jest tylko populistyczna. Absurdalne jest twierdzenie, że jest to uzasadnione szalonym rytmem meczów, który nas czeka.

Pierwsze za

Na drugim biegunie usadowił się trener Legii Warszawa. Aleksandar Vuković uznał, że to bardzo dobre rozwiązanie i nie widzi żadnego argumentu przeciw. – Jedyne co było dla mnie istotne to fakt, by przy okazji tych zmian nie zwiększyła się liczba przerw w meczu – mówił. – Roszady pozwolą nam utrzymać tempo spotkania i lepiej zarządzać siłami zawodników.

Zanim rozważymy kilka ważnych za i przeciw i odniesiemy się do lig, gdzie przepis o pięciu zmianach obowiązuje i to od prawie trzech lat – tak, są takie – to dla porządku wypunktujmy najnowsze postanowienia IFAB. Po pierwsze – każda drużyna może dokonać maksymalnie pięciu zmian, w przypadku dogrywki sześciu, ale tylko tam, gdzie rozgrywki dopuszczają jedną dodatkową zmianę w dogrywce. Po drugie – niewykorzystane zmiany oraz okazje do nich przechodzą do dogrywki. Po trzecie – każda drużyna będzie miała trzy możliwości dokonywania zmian, zmiany mogą być dokonywane także w przerwie meczu. Po czwarte – jeśli drużyny dokonają zmian w tym samym czasie, będzie to liczone jako jedna z trzech możliwości każdej drużyny. Teraz wszystkie działania zmierzają do tego, żeby za wszelką cenę i wszelkimi sposobami zakończyć sezon. Wyłonić mistrza, pucharowiczów i spadkowiczów w rywalizacji sportowej, a nie przy zielonym stoliku. Najdalej do końca lipca trzeba opędzić rozgrywki ligowe, w sierpniu zająć się europejskimi pucharami. Bach, bach, wystrzelać się z wszystkich dostępnych terminów i nie bacząc na nic, przeć konsekwentnie do mety.

Chodzi więc o to, żeby zgadzała się ilość, jakością nikt się nie przejmuje, nikt nie staje w jej obronie. Wygłodniały piłki kibic przełknie ze smakiem nawet zakalca. Bo nie ma co się oszukiwać, w tej szaleńczej gonitwie i letnich żniwach raczej nie uświadczymy piękna w futbolu. To nie jest tak, że jak piłkarze dostali po dwa miesiące niezaplanowanego odpoczynku (umownego odpoczynku, przecież bierni całkowicie nie pozostali), to teraz starczy im pary na wszystko i ciut więcej, wykonają z uśmiechem na ustach 300 procent normy. Nie da się odpocząć na zapas. Nie da się oszukać nawet najlepiej wytrenowanego organizmu i głowy ustawionej przez najlepszego mental coacha. Zmęczenie intensywnością, znużenie izolacją, powtarzalnymi procedurami i przede wszystkim pustymi trybunami przyjdzie szybciej niż niektórym się wydaje. Mecze staną się trudne od oglądania, jedne podobne do drugich.

Przypomnijmy sobie fazy pucharowe wielkich imprez piłkarskich: mistrzostw świata i Europy, po których tak wiele zawsze sobie obiecujemy i zazwyczaj czujemy niedosyt. Bo serca piłkarzy chciały, a nogi już nie bardzo mogły. O wynikach decydowały łut szczęścia lub stały fragment. Tylko emocje w połączeniu z rzutami karnymi ratowały twarz niejednemu ćwierćfinałowi lub półfinałowi. Stąd te zmiany numer 4 i 5. One pomogą tchnąć w widowisko świeżego ducha, sprawią, że w przygaszającym ognisku pojawi się nowa iskra, wprowadzą dodatkowy element zaskoczenia. Na tę zaletę nowości zwrócili uwagę trenerzy, którzy przetestowali ją na własnej skórze. Już od początku sezonu 2017-18 system pięciozmianowy testowo wprowadzono na poziom trzeciej i czwartej ligi we Włoszech. Do szkoleniowców drużyn z tych kategorii uderzono więc w pierwszej kolejności z pytaniami o wnioski. Pierwszy był taki, że trenerzy raczej ochoczo korzystali z powiększonego limitu. Im lepsza drużyna, tym chętniej – to zrozumiałe, bo i większe pole manewru, i bardziej wyrównana kadra. W trzech najlepszych drużynach Serie C w liczbach wyglądało to następująco: Monza nie wykorzystała limitu tylko w 3 meczach na 27, Vicenza w 4, Reggina dokonała 138 zmian na 145 możliwych. Cristian Brocchi, który odpowiada za wyniki Monzy, gdzie dziś rządzi dobrze znany duet Silvio Berlusconi – Adriano Galliani, stał się słupem reklamowym regulaminowej innowacji. – Zwiększyła się intensywność meczów, co za tym idzie podnosiła się jakość widowiska. Więcej zmian wpływało także dobrze na drużynę jako grupę, ponieważ wszyscy czuli się potrzebni i zaangażowani. Przy okazji Brocchi udzielił rad w temacie taktyki zmian. Najczęściej stosował system 2-2-1. Co się kryło za tymi numerkami? Dwie podwójne zmiany, jedna po godzinie gry, druga w okolicach 75 minuty, ostatnią pojedynczą zostawiał na samą końcówkę. Zmian dokonywał na skrzydłach, w ataku i na pozycji ofensywnego pomocnika. Oczywiście to wszystko w przypadku, kiedy nie zachodziły nieprzewidziane, na przykład kontuzjami okoliczności.

Drugie za

W idealnym świecie powinno być tak, że mądrzejsze o kryzys wywołany koronawirusem FIFA i UEFA zdecydują o stopniowym okrajaniu międzynarodowego kalendarza, napiętego do granic możliwości i przyzwoitości. Skonstruują taki, który będzie uwzględniał sytuacje awaryjne, w którym bez problemów znalazłyby się terminy zastępcze. To jednak mrzonki. Cięcia, czyli zmniejszenie krajowych lig, liczby uczestników mundiali czy Euro, to w praktyce zgubna polityka, to występowanie wbrew interesom, w których rządzi pieniądz, a nie zdrowy rozsądek. Dlatego niezmiennie będą rosły zamiast maleć największe imprezy, już zaakceptowano nową formułę klubowych mistrzostw świata, która wymaga zaangażowania większej liczby drużyn i zajmie więcej czasu. Majstruje się przy Lidze Mistrzów, planuje wprowadzenie jeszcze jednego pucharu. I dalsze eksploatowanie piłkarzy ponad stan. Jeśli nie ma co liczyć na to, że FIFA lub UEFA odbiorą coś sobie, choć w pogoni za jeszcze większymi zyskami, połykają własny ogon, to chyba lepiej zadowolić tym, że coś oferują w zamian. Właśnie te dwie dodatkowe zmiany, które teoretycznie pozwolą na dwie rzeczy.

Po pierwsze – pomogą wyeliminować największą wadę systemu rotacyjnego. Ten termin już parę lat temu wszedł do słownika piłkarskiego. I stał się przekleństwem kibica. Przychodzi jeden z drugim na stadion, płaci za bilet i zamiast ulubionych piłkarzy widzi w składzie drugi garnitur, bo akurat trener zarządził głęboką rotację. A jak jeszcze za tym przyjdzie porażka, to kibic czuje się i oszukany, i wściekły. Natomiast więcej zmian zwiększałoby szanse oglądania w podstawowym składzie najlepszych, choć niekoniecznie w pełnym wymiarze. Nie szkodzi, czasami 45 lub 60 minut może być wystarczające zarówno dla wyniku jak i satysfakcji kibica. Zdrowia piłkarza też. I wilk syty, i owca cała.

Z argumentem za utrzymaniem jakości meczów w czasach ogromnego ich nasilenia, wręcz przeładowania, wiąże się argument medyczny, chyba najgłośniej podnoszony przez orędowników natychmiastowego wprowadzenia nowego systemu. – Bezpieczeństwo piłkarzy jest priorytetem, a zbyt duża liczba meczów w krótkim czasie mogłaby narazić ich na kontuzje – ogłosiła FIFA. Pod tym samym komunikatem podpisało się wielu lekarzy sportowych i trenerów od przygotowania fizycznego. Oni przewidują, że nadmierne obciążenia wpłyną na liczbę kontuzji mięśniowych, a możliwość przeprowadzenia większej liczby zmian znacznie obniży takie ryzyko. Praktyk trener Brocchi podzielił to zdanie.

Za wprowadzeniem pięciu zmian opowiedziała się Bundesliga i La Liga. Dużo przemawia za tym, że na tak wypowie się Serie A. UEFA zamierza dokończyć pucharowy sezon na starych zasadach, czyli trzy zmiany plus jedna w dogrywce.

Przeciw

Nie zmienia się zasad w trakcie gry. O tym każde dziecko wie i to argument, z którym najtrudniej dyskutować. To święta zasada w sporcie: jeśli zaakceptowało się jakieś warunki na starcie, to wypadałoby się ich trzymać do końca. Ich naruszenie spowodowałoby pogwałcenie fair play. Oczywiście wszyscy zyskaliby możliwość pięciu zmian, z tym że dla jednych byłaby to tylko teoretyczna szansa, dla innych jak najbardziej praktyczna. Jeśli dwie drużyny na poziomie drugiego czy nawet trzeciego rezerwowego mogą trzymać podobny poziom, to na pozycji czwartego lub piątego już jeden zyska wyraźną przewagę. Pogłębi się dystans między biednymi i bogatymi. Nic dziwnego, że trener Vuković tak radośnie wypowiadał się o nowej piątce, skoro przy dobrych wiatrach (bez kartek i kontuzji) mógłby wystawić dwie równorzędne jedenastki. Niewielu ma taki komfort. Nie można też przejść obojętnie nad wątpliwościami prezesa Bońka. Jeśli zdarzą się trzy wymuszone kontuzjami zmiany, wtedy jeden trener traci możliwość dokonania dwóch kolejnych, bo wyczerpie czasowy limit? Będzie więc podwójnie poszkodowany względem drugiego trenera, na którego zespół nie spadła plaga kontuzji. Kolejna niesprawiedliwość.

Tyle zmian może wywołać duże zamieszanie na boisku. Pięciu nowych zawodników z jednej strony i pięciu z drugiej, razem dziesięciu, to tak jakby pojawiła się trzecia drużyna. W sumie 32 zawodników. Jak to wszystko utrzymać w ryzach, jaki nadać ład i skład? Żeby się przekonać, trzeba to zobaczyć. Choć nie w meczach Ekstraklasy.

Możliwość komentowania została wyłączona.

Najnowsze wydanie tygodnika PN

Nr 13/2026

Zobacz numer

Ligi w Europie Inne ligi

04.04.2026 15:17

Co za występ Żukowskiego! Polak liderem klasyfikacji strzelców

Fenomenalny sezon notuje były gracz Śląska Wrocław. Napastnik Magdeburga w dwie minuty zaliczył dublet, który walnie przyczynił się do pokonania Bochum aż 4:1.

06.02.2026 - Fussball - Saison 2025 2026 - 2. Fussball - Bundesliga - 21. Spieltag: SpVgg Greuther Furth SGF Kleeblatt - 1. FC Magdeburg FCM - Sportfoto Zink/ - xwoxzix - DFL regulations prohibit any use of photographs as image sequences and/or quasi-video - only for editorial use - Torjubel Jubel Freude Nach Treffer Tor Torschuss zum 1:5 durch Mateusz Zukowski 22, 1. FC Magdeburg FCM - *** 06 02 2026 Soccer Season 2025 2026 2 Soccer Bundesliga 21 Matchday SpVgg Greuther Furth SGF Kleeblatt 1 FC Magdeburg FCM Sportfoto Zink xwoxzix DFL regulations prohibit any use of photographs as image sequences and or quasi video only for editorial use Torjubel Jubel Freude Nach Treffer Torschuss zum 1 5 durch Mateusz Zukowski 22, 1 FC Magdeburg FCM
2026.02.06 Fuerth
pilka nozna , 2. liga niemiecka
SpVgg Greuther Fuerth - 1. FC Magdeburg
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Czytaj więcej

Ligi w Europie Inne ligi

30.03.2026 21:26

Niemiecki napastnik na celowniku klubów z Bundesligi i Premier League

Nicolo Tresoldi pokazuje się z dobrej strony na belgijskich boiskach. Obiecujące występy młodzieżowego reprezentanta Niemiec nie umknęły uwadze klubów z najmocniejszych lig na Starym Kontynencie.

Club's Nicolo Tresoldi celebrates after scoring during a soccer match between Club Brugge and RSC Anderlecht, Sunday 08 March 2026 in Brugge, on day 28 (out of 30) of the 2025-2026 'Jupiler Pro League' first division of the Belgian championship. BELGA PHOTO BRUNO FAHY (Photo by BRUNO FAHY/Belga/Sipa USA)
2026.03.08 Brugia
pilka nozna liga belgijska
Club Brugge - RSC Anderlecht Bruksela
Foto Belga/SIPA USA/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Czytaj więcej

Ligi w Europie Inne ligi

29.03.2026 18:55

OFICJALNIE! Goncalo Feio ma nowy klub! Jest potwierdzenie!

Goncalo Feio ma now klub. Były trener m.in. Radomiaka i Legii podejmie się wyzwania w swojej ojczyźnie.

2025.04.06 Zabrze
Pilka nozna PKO Ekstraklasa sezon 2024/2025
Gornik Zabrze - Legia Warszawa
N/z Goncalo Feio
Foto Mateusz Sobczak / PressFocus

2025.04.06 Zabrze
Football Polish League PKO Ekstraklasa season 2024/2025
Gornik Zabrze - Legia Warszawa
Goncalo Feio
Credit: Mateusz Sobczak / PressFocus

Czytaj więcej

Ligi w Europie Inne ligi

28.03.2026 07:36

Włodarze Porto podjęli decyzję ws. Kiwiora. Nie mieli wątpliwości

Latem ubiegłego roku Jakub Kiwior zamienił Arsenal na FC Porto na zasadzie wypożyczenia. „Smoki” zapewniły sobie opcję wykupu środkowego obrońcy i planują z niej skorzystać.

Jakub Kiwior seen during UEFA Europa League game between teams of FC Porto and OGC Nice Bernardo Benjamim/Ball Raw Images Porto Estadio do Dragao Portugal Copyright: xBernardoxBenjamimx bernardobenjamim_fcporto_nice_2526-09
2025.11.27 Porto
pilka nozna liga europy
FC Porto - OGC Nice
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Czytaj więcej

Ligi w Europie Inne ligi

27.03.2026 17:36

Feio powalczy o utrzymanie? Nowy klub ma go na radarze

Goncalo Feio wróci na ławkę trenerską, a przynajmniej za to się zanosi. 36-latek ma trafić do swojej ojczyzny i pomóc w walce o utrzymanie jednej z portugalskich drużyn.

2026.02.08 Częstochowa
Pilka nozna PKO Ekstraklasa 2025/2026
Rakow Czestochowa - Radomiak Radom
N/z
Goncalo Feio

Foto Grzegorz Misiak / PressFocus

2026.02.08 Czestochowa
Football Polish PKO Ekstraklasa Season 2025/2026
Rakow Czestochowa - Radomiak Radom
Goncalo Feio

Credit: Grzegorz Misiak / PressFocus

Czytaj więcej

Najnowsze

SKRÓT MECZU: Górnik Zabrze 3:0 Cracovia

Górnik Zabrze gładko rozprawił się przed własną publicznością z zespołem Luki Elsnera. Obejrzyj gole i najciekawsze akcje spotkania.

Ekstraklasa

Niespodzianka! Przyszłość Adriana Siemieńca oficjalnie wyjaśniona

Ekstraklasa

Hit Ekstraklasy! Jagiellonia – Lech [LIVE]

Ekstraklasa

Wieczysta Kraków – LKS Łódź [LIVE]

1 Liga

Śląsk Wrocław – Pogoń Siedlce [LIVE]

1 Liga

Piłka nożna

Robert Lewandowski seen celebrating with a trophy during Spanish Supercup Final game between teams of FC Barcelona, Barca and Real Madrid Maciej Rogowski/Ball Raw Images Jeddah King Abdullah Sports City Saudi Arabia Copyright: xMaciejxRogowskix maciejrogowski_barcelona_realmadrid_2526-538
2026.01.12 Dzedda
pilka nozna Superpuchar Hiszpanii
FC Barcelona - Real Madryt
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Robert Lewandowski: Nie jestem zakładnikiem wieku [WYWIAD]

Chyba już nikt nigdy nie przebije najlepszego obecnie futbolisty Polski w liczbie tytułów Piłkarza Roku. Od 2011 roku, gdy Robert Lewandowski, po raz pierwszy wygrał plebiscyt „PN” właśnie w tej kategorii, tylko dwukrotnie ustąpił miejsca komuś innemu.

La Liga Reprezentacja Polski