27.10.2020 11:42

Zapuść wąsa i idź się zbadaj

Kiedy w 2003 roku Luke Slattery i Travis Garone wymyślili akcję, której celem była zbiórka pieniędzy na rzecz fundacji, która zajmuje się badaniami na rakiem prostaty, udział w niej wzięło ich kilkudziesięciu przyjaciół. Nikt się wtedy nie spodziewał, że siedemnaście lat później Movember będzie wielki ruchem, który dzięki globalnemu zasięgowi pomógł uratować wiele ludzkich istnień.

To ostatnie zdanie może się wydawać przerysowaniem sytuacji, ale tak nie jest. O tym jednak nieco później, ponieważ warto dorzucić dla kontekstu sytuacyjnego, o czym tak naprawdę mowa i o jaką stawkę idzie gra. O tym, że nazwa akcji pochodzi ze zbitki dwóch angielskich słów „moustache – wąsy” i „November – listopad” wiedzą już chyba wszyscy. Niewielu może sobie jednak zdawać sprawę z tego, że chociaż całość inicjatywy narodziła się w Australii, to swój światowy rozgłos zyskała dzięki jej przeniesieniu na grunt amerykański czy też brytyjski. Ten drugi kierunek miał z kolei ogromny wpływ na to, że Momevber zawitał także do Polski. To bowiem zapuszczanie wąsów przez piłkarzy grających w Premier League, a także tamtejszych dziennikarzy i ekspertów sprawiło, że całość trafiła na nasze podwórko.

W całej akcji chodzi o to, by dzięki zapuszczonym wąsom (tylko, bez żadnej brody czy innych zarostowych historii) zwrócić uwagę na problem badania się przez panów na okoliczność raka jąder czy też nowotworu prostaty. Temat, który do tej pory był uznawany raczej za tabu, nagle został przeniesiony do sfery publicznej i zaczęto o nim głośno mówić. Kiedy ktoś pytał, skąd ten wąsy – a omówmy się, te po raz ostatni były modne w czasach, kiedy Polska zdobywała medale mistrzostw świata – każdy, kto był zaangażowany w akcję mógł z grubsza nakreślić problem, a jeśli nie skłonić do wyprawy do lekarza, to przynajmniej poddać taki temat pod rozwagę.

Do Polski Movember zawędrował głównie za sprawą Marcina Rosłonia, a także jego kolegów ze sportowej redakcji Canal+, stacji, która ma prawa do pokazywania meczów Premier League. W gronie propagatorów akcji był m.in. Tomasz Smokowski, dziś dziennikarz Kanału Sportowego. – Dokładnie, to był pomysł Marcina, który nas tym wszystkim zaraził. Pewnego razu przyszedł do redakcji i stwierdził „ej, a może byśmy tak gremialnie, całą redakcją to zrobili”. No i stało się. Zrobiliśmy to – powiedział w rozmowie z „Piłką Nożną”.

– Początkowo tak akcja zapuszczania mało twarzowych wąsów była przez wielu robiona dla śmiechu czy dla beki, ale przez te wszystkie listopady, w których się toczyła pozwoliła uświadomić dużą liczbę Polaków. Zwłaszcza tych, którzy najbardziej są narażeni na chorobę, a więc panów po 30 i 40 roku życia – dodał. – Jestem bardzo zadowolony z faktu, że w końcu przestało to być tematem tabu. Tak jak kobiety powinny badać piersi, tak mężczyźni muszą badać swoje skarby. Po prostu trzeba, a samo badanie nie wymaga zbyt wielkiego zachodu, bo trwa tak naprawdę kilka minut. Oprócz uświadomienia, mężczyźni przekonali się również o tym, że nie ma tu niczego strasznego, a pójście do lekarza nie wymaga żadnego wielkiego heroizmu – przyznał.

Przy okazji znaczenia całego przedsięwzięcia, kluczowym i przełomowym rokiem okazał się 2016. To właśnie wtedy do akcji włączyły się placówki medyczne: Medicover, Klinika Nova czy też Affidea Polska, dzięki który udało się przeprowadzić szereg bezpłatnych badań dla panów. Działania w ramach akcji były nagłaśniane w wielu miastach, także poprzez lokalne i ogólnokrajowe media. Tylko podczas wspomnianego roku darmowe badania przeprowadzono u 1300 mężczyzn, z czego aż u szesnastu zdiagnozowano raka jąder. Gdyby nie głośna dyskusja o konieczności odwiedzania lekarza, być może nigdy nie dowiedzieliby się o chorobie i nie podjęli szybkiego leczenia, która mogło uratować ich życie. Skoro więc jedna ludzka dusza jest bezcenna, to w tym przypadku – a było to cztery lata temu, kiedy Movember w Polsce nabierał dopiero rozpędu – uratowano ich znacznie więcej.

Sam Tomasz Smokowski, który działał na tym polu niezwykle aktywnie, samemu zapuszczają wąsy udając się badania. Jak zdradzi podczas rozmowy z nami, takie właśnie pojedyncze przykłady były najlepszym przykładem na to, że było warto się męczyć z zarostem podczas kolejnych listopadowych dni. – Nie pamiętam dokładnie czy był to rok 2016, czy może 2015, ale dostaliśmy wtedy w redakcji takiego maila. Już w grudniu ktoś do nas napisał, że zainspirowaliśmy go, poszedł się przebadać i znaleziono u niego początki choroby nowotworowej i chciałby nam z tego miejsca podziękować. I właśnie wtedy to do nas dotarło, właśnie wtedy powiedzieliśmy sobie, że, kurczę, było warto, chociażby dla tej jednej osoby – powiedział dziennikarz, który dodał również, że jeśli chodzi o warunki akcji to nie uznawał kompromisów. – Razem z Marcinem Rosłoniem byliśmy w tej kwestii tradycjonalistami i mocno trzymaliśmy kciuki za wytrwałość kolegów. Uważaliśmy, że skoro symbolem jest wąs, to nie może on być połączony z brodą. Czyli jakiś długi wąs plus trzydniowa broda i trochę heheszków. Nie. Jeśli zapuszczamy wąsa, to całe policzki i broda muszą być czyściutkie i nieskalane.

Im dalej w las, tym Movember zyskiwał coraz większe zasięgi. Do akcji włączały się kolejne znane postaci, nie tylko ze świata piłki nożnej. Dziś ambasadorami kampanii na temat „męskich” badań są m.in. ludzie, którzy aktywnie tworzą np. na Youtubie, a ich zasięgi są nieporównanie większe. Skoro jednak gdzieś przybyło, to gdzieś musiało ubyć i niestety stało się to właśnie na futbolowych boiskach. Jeszcze bowiem kilka lat temu, kiedy Smokowski pracował jeszcze w redakcji Canal +, to właśnie on aktywnie namawiał piłkarzy grających w ekstraklasie, by zapuszczali wąsy. – Już chyba w drugim roku tej akcji bardzo mocno zdopingowałem naszych ligowców, żeby się do niej włączyli i muszę przyznać, że zakończyło się to niemałym sukcesem. Już nie pamiętam, kto konkretnie, ale wiem, że bawili się m.in. Michał Kucharczyk czy Radek Majewski. Właściwie pół ligi zapuściło ten wąsy na listopad, a widzę, że w tym roku ten entuzjazm nieco opadł – przypomniał.

Movember w Polsce cały czas się rozwija. To już nie tylko okazjonalne artykuły czy możliwość przebadania się w wybranych miastach. Całość jest obecnie ciągnięta przez ogromną machinę promocyjną, wydarzenia, sprzedawana gadżety i głośne nazwiska. Dodatkowo, oprócz badań, o których była mowa wcześniej, panowie mogą również sprawdzić poziom PSA, czyli markera nowotworowego prostaty, który jest obecny we krwi. To z kolei oznacza, że można sprawdzić stan zdrowia większej liczby osób, co przecież przy okazji takich akcji jest decydujące, nawet jeśli przypadki wykrytych chorób będziemy liczyć w dziesiątkach.

Czy warto zapuścić wąsy w listopadzie, samemu pójść się zbadać i bez wstydu podzielić się wiedzą z kolegami? Oczywiście, że tak. – To, że jesteśmy przez ten jeden miesiąc brzydcy, to też po coś. Kiedy Movember się zaczynał, to te wąchale były takim swego rodzaju pierwiastkiem obciachu, ale właśnie w tym rzecz. Niech ludzie pytają, dlaczego. No właśnie dlatego! – zakończył Tomasz Smokowski.

Żeby z kolei postawić stempel pod tematem, warto przypomnieć, że według badań, co trzeci mężczyzna w wieku od 50 do 80 lat zachoruje na raka prostaty. Samo ryzyko poważnie wzrasta po 45. roku życia, a jeśli także te dane są mało przekonujące, to należy sobie uzmysłowić, że nowotwór prostaty jest czwartym (!) na świecie pod względem śmiertelności.

Przekonani? No to do lekarza. Movember zaczyna się wraz z pierwszym dniem listopada!

GRZEGORZ GARBACIK

Możliwość komentowania została wyłączona.

Najnowsze wydanie tygodnika PN

Nr 45/2026

Zobacz numer

Polska Ekstraklasa

12.11.2026 11:26

Oto drugi trener Cracovii. Już wcześniej współpracował z Vukoviciem

Jakub Dziółka został drugim trenerem Cracovii. 45-latek dołączył to sztabu nowego szkoleniowca, Aleksandara Vukovicia.

2026.05.09 Lodz Pilka Nozna PKO BP Ekstraklasa Sezon 2025/2026
Widzew Lodz - Lechia Gdansk
N/z Jakub Dziolka
Foto Dawid Figura / Pressfocus

2026.05.09 Lodz Football PKO BP Ekstraklasa 2025/2026
Widzew Lodz - Lechia Gdansk
Jakub Dziolka
Credit: Dawid Figura / Pressfocus

Czytaj więcej

Polska Ekstraklasa

12.11.2026 09:39

Widzew złożył ofertę za Brazylijczyka. Corinthians szykuje się do sprzedaży

Widzew Łódź był jednym z klubów, które w ostatnim czasie próbowały sprowadzić Gui Negao. Brazylijski napastnik otrzymał oferty, a wśród zainteresowanych znalazł się również klub z Polski. Corinthians nie wyklucza sprzedaży 19-latka w najbliższym oknie, ale oczekuje korzystnych warunków finansowych.

Match between Corinthians and Athletico-PR for the Copa do Brasil Sao Paulo SP, 9/10/2025 - Copa do Brasil/Corinthians vs Athletico-PR - Gui Negao in the match between Corinthians and Athletico-PR, valid for the second leg of the Copa do Brasil quarterfinals, on Wednesday night, September 10, 2025, at the Neo Quimica Arena, in Sao Paulo-SP. Foto: Ronaldo Barreto/Thenews2/imago images SPO PUBLICATIONxNOTxINxUSA Copyright: xRONALDOxBARRETOx
2025.09.10 Sao Paulo
pilka nozna Puchar Brazylii
Corinthians - Athletico Paranaense
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Czytaj więcej

Polska Ekstraklasa

11.11.2026 20:38

Oscar Garcia zostaje w Pogoni! Są nowe informacje

Oscar Garcia pozostanie na stanowisku trenera Pogoni Szczecin. Wyjaśniły się spekulacje na temat jego odejścia, a właściciel klubu poinformował o kontynuowaniu wzajemnej współpracy.

2026.10.11 Szczecin
pilka nozna PKO Ekstraklasa sezon 2025/2026
Pogon Szczecin - Korona Kielce
N/z Oscar Garcia
Foto Kasia Dzierzynska / PressFocus

2026.10.11 Szczecin
Football - Polish PKO Ekstraklasa season 2025/2026
Pogon Szczecin - Korona Kielce
Oscar Garcia
Credit: Kasia Dzierzynska / PressFocus

Czytaj więcej

Polska Ekstraklasa

11.11.2026 19:45

Aleksandar Vuković po objęciu Cracovii. ,,Chcę widzieć serducho”

Aleksandar Vuković jest zadowolony z dołączenia do ,,Pasów''. Trener ma swój pomysł i widzi potencjał na osiąganie lepszych wyników. Na początek chce zobaczyć pasję i zaangażowanie w piłkarzach Cracovii.

2026.08.09 Bialystok
pilka nozna PKO Ekstraklasa sezon 2026/2027
Jagiellonia Bialystok - Widzew Lodz
N/z Alekandr Vukovic
Foto Weronika Morciszek / PressFocus

2026.08.09 Bialystok
Football - Polish PKO Ekstraklasa season 2026/2027
Jagiellonia Bialystok - Widzew Lodz
Alekandr Vukovic
Credit: Weronika Morciszek / PressFocus

Czytaj więcej

Polska Ekstraklasa

11.11.2026 19:22

Kto w Ekstraklasie skorzysta na przerwie? Gorąco w trzech klubach

Napięta atmosfera panuje szczególnie w trzech zespołach Ekstraklasy, które znajdują się pod kreską. Wydaje się, że jedynie w Rakowie zapalił się ostatnio promyk nadziei.

Czytaj więcej

Najnowsze

2026.10.05 Zenica
pilka nozna UEFA Liga Narodow
Bosnia i Hercegowina - Polska
N/z Piotr Zielinski
Foto Pawel Andrachiewicz / PressFocus

2026.10.05 Zenica
Football - UEFA Nations League
Bosnia and Herzegovina - Poland
Piotr Zielinski
Credit: Pawel Andrachiewicz / PressFocus

O co Polska gra w Lidze Narodów? Możliwe scenariusze

Przed reprezentacją Polski dwa ostatnie mecze w ramach fazy grupowej bieżącej edycji Ligi Narodów. Oto, co może osiągnąć.

Reprezentacja Polski

Manchester, England, 8th November 2026. Michael Carrick head coach of Manchester United, ManU applauds the fans after the Manchester United vs Aston Villa Premier League match at Old Trafford, Manchester. Picture credit should read: Andrew Yates / Sportimage EDITORIAL USE ONLY. No use with unauthorised audio, video, data, fixture lists, club/league logos or live services. Online in-match use limited to 120 images, no video emulation. No use in betting, games or single club/league/player publications. SPI_125_AY_Man_Utd_Villa SPI-5154-0125
2026.11.08 Manchester
pilka nozna , Liga angielska
Manchester United - Aston Villa
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

OFICJALNIE: Michael Carrick nie jest już szkoleniowcem Manchesteru United

Premier League

ATHENS , 02-10-2025 , Olympic Athletic Center of Athens Spyros Louis , season 2025 / 2026 , UEFA Europa League League phase . match between Panathinaikos and Go Ahead Eagles, Picture shows referee Sebastian Gishamer (AUT) (Photo by Pro Shots/Sipa USA)
2025.10.02 Ateny
pilka nozna liga europy
Panathinaikos Ateny - Go Ahead Eagles
Foto Pro Shots/SIPA USA/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

To on posędziuje mecz Rumunia – Polska. Prowadził starcia Jagiellonii i Lecha

Reprezentacja Polski

Oto drugi trener Cracovii. Już wcześniej współpracował z Vukoviciem

Ekstraklasa

Croatia, Rijeka, 03.10.2026. Rujevica Stadium. Thomas Tuchel held a press conference, PK, Pressekonferenz after the match of the 3rd round of the League of Nations, Croatia - England. In the photo: Nikola Vlasic, Jude Bellingham. Foto: Damir Skomrlj / CROPIX Copyright: xxDamirxSkomrljx hrvatska_engleska48-031026_2
2026.10.03 Rijeka
pilka nozna liga narodow
Chorwacja - Anglia
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Anglia – Chorwacja. Gdzie oglądać? Transmisja TV i online

Liga Narodów Transmisje TV

Piłka nożna

Robert Lewandowski seen celebrating with a trophy during Spanish Supercup Final game between teams of FC Barcelona, Barca and Real Madrid Maciej Rogowski/Ball Raw Images Jeddah King Abdullah Sports City Saudi Arabia Copyright: xMaciejxRogowskix maciejrogowski_barcelona_realmadrid_2526-538
2026.01.12 Dzedda
pilka nozna Superpuchar Hiszpanii
FC Barcelona - Real Madryt
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Robert Lewandowski: Nie jestem zakładnikiem wieku [WYWIAD]

Chyba już nikt nigdy nie przebije najlepszego obecnie futbolisty Polski w liczbie tytułów Piłkarza Roku. Od 2011 roku, gdy Robert Lewandowski, po raz pierwszy wygrał plebiscyt „PN” właśnie w tej kategorii, tylko dwukrotnie ustąpił miejsca komuś innemu.

La Liga Reprezentacja Polski