Polska Ekstraklasa

05.03.2017 17:02

Technologia w Ekstraklasie: VAR wita was

W LOTTO Ekstraklasie sędziowie są zdani na siebie i generalnie dają radę. Z dużymi wyjątkami, jak w meczu Legia – Lech. A przecież tamtej burzy i kilku mniejszych można by spokojnie uniknąć.

Pod jednym warunkiem: że ekstraklasa otworzy się na technologię. Pod nią kryją się dwa systemy: Goal Line i Video Assistant Referee, w skrócie VAR. 

Albo jedno, albo drugie

Pierwszy nie budzi prawie żadnych wątpliwości. To bezduszna maszynka, która wychwytuje i wysyła do sędziego komunikat, wyświetlający się na jego zegarku, czy piłka była w bramce, czy może trzymała się jeszcze linii i o golu nie ma mowy. Wszystko szybko, automatycznie i zgodnie z prawdą. Z powodzeniem już stosowany na największych piłkarskich turniejach od 2012 roku oraz w Premier League, Serie A i Ligue 1. Tylko w tej ostatniej zdarzył się jeden wypadek. System zaprogramowany i uczulony na kolor żółty, jakim oznaczona była piłka, nie odróżnił jej od również żółtej koszulki zawodnika, który wpadł do bramki zamiast piłki. Na szczęście przytomnością umysłu wykazał się sędzia i mimo sygnalizacji gola nie uznał. 

Goal Line to czysta technologia. Nie wymaga żadnych szkoleń i dodatkowych sędziów. Programujesz, instalujesz w bramce i masz. Działa. Jednak mimo braku ukrytych kosztów sam w sobie jest bardzo drogi, a przecież zajmuje się i rozstrzyga tylko jedną, wprawdzie bardzo ważną, boiskową kontrowersję. I to jest argument przeciw, a na korzyść VAR-u. 

No bo właśnie, ideałem byłoby mieć jedno i drugie, ale jak wiadomo ideałów nie ma i jeśli ekstraklasa otworzy się na technologię, to krok po kroku, albo na jedną, albo na drugą. 

Kontrowersje zostaną

Wideo weryfikacja mnoży obawy. Środowisko w tym temacie jest bardzo podzielone. – Będą jeszcze większe kontrowersje – uważa Michał Probierz. – Piłka jest grą błędów także sędziowskich, czasami się skorzysta, czasami straci. Nie wydaje mi się, żeby powtórki były konieczne. Za to Franciszek Smuda jest zdecydowanie za: – Już dawno powinni to wprowadzić. 

Największe wątpliwości wynikają z niewiedzy, która dotyczy dwóch spraw. Po pierwsze, co swoim zasięgiem ma obejmować VAR? – Ten system nie będzie służył temu, żeby jedną kontrowersyjną decyzję zastępować drugą – tłumaczy sędzia Rafał Rostkowski. – Ma służyć naprawianiu ewidentnych błędów sędziowskich w sytuacjach dotyczących gola, rzutu karnego, czerwonej kartki i identyfikacji zawodników, żeby nie zdarzało się, że ktoś zobaczy dwie żółte kartki i pozostanie na boisku. 

A zatem z założenia nie będzie zajmował się zdarzeniami, które teraz w dużym stopniu zależą od interpretacji przepisów przez sędziego na boisku. One będą zapadały, tak jak zapadają teraz, będą budziły kontrowersje i dyskusje w telewizji. Będzie więc o czym mówić i co analizować. Zwolennikom VAR-a zależy na tym, żeby wykluczyć sytuacje, w których cały świat wie, że gol nie powinien być uznany albo faul w polu karnym został popełniony, tylko sędzia widział inaczej i źle ocenił zdarzenie, a w konsekwencji wypaczył wynik. 

– Jednak już pierwsze testy na grudniowych klubowych mistrzostwach świata pokazały, jakie problemy mogą wyniknąć z zastosowania VAR-u – mówi Piotr Tenczyński z Kolegium Sędziów PZPN. – Dyskutowanie o sytuacjach nie do końca tego wartych, długie przerwy i błędy kolegów siedzących przy monitorach. 

Tam na minę wdepnął Viktor Kassai. W półfinale Kashima Antlers – Atletico Nacional posiłkując się wideo powtórką przyznał rzut karny dla japońskiej drużyny za faul, który rzeczywiście miał miejsce, ale sędziowie monitorujący nie wychwycili, że faulowany był wcześniej na spalonym. Błąd wziął się stąd, że przy monitorach znajdowali się sędziowie główni, którzy zbagatelizowali lub źle ocenili sytuację ze spalonym. W obecności specjalisty-asystenta rzecz nie do przeoczenia. 

Najlepsza polisa

Na czym w praktyce polega VAR? W specjalnym pomieszczeniu na stadionie znajduje się trzech ludzi. Dwóch sędziów, jeden pomagający głównemu, drugi asystentom oraz technik telewizyjny. Na dwóch monitorach śledzą mecz, na jednym przekaz na żywo, na drugim z trzysekundowym opóźnieniem. Jeśli to opóźnienie i jednokrotne obejrzenie kontrowersji nie wystarczają, wtedy do akcji wkracza technik, który wyszukuje najbardziej czytelną i wiarygodną powtórkę. W przypadku wychwyconego błędu systemem słuchawkowym wysyłają informację do głównego na boisku. On wstrzymuje grę, która w przypadku dużej kontrowersji i tak często jest zatrzymana z powodu trwających kłótni. Sędzia może zawierzyć pomocnikom z góry i natychmiast zmienić decyzję lub wykonać w powietrzu rysunek monitora i następnie zbliżyć się do rzeczywistego monitora znajdującego się tuż przy boisku. Ogląda jedną, już wybraną powtórkę sam, bez trenerów i piłkarzy, którym za złamanie tej reguły grożą kartki. I podejmuje ostateczną decyzję. Procedurę wideo weryfikacji mogą uruchomić tylko sędziowie, trenerzy i piłkarze na znany z innych dyscyplin sportu challenge nie mają co liczyć. Przynajmniej na tym etapie testów. 

– VAR to najlepsza polisa ubezpieczeniowa od następstw nieszczęśliwych wypadków w piłce nożnej – przekonuje Rostkowski, który dodaje, że nie jest to system drogi. – Stać na niego ligę hokeja, siatkówki, koszykówki, piłki ręcznej, żużel, więc ekstraklasę chyba też. To koszt rzędu 10 tysięcy złotych za jeden mecz, ale jeśli podpisze się umowę na dwa-trzy sezony cena spadnie do 5-6 tysięcy, nie więcej. 

Właśnie – pieniądze, i tu też leży problem. Kto ma je wyłożyć: Ekstraklasa SA, PZPN czy partner telewizyjny? Prezes ESA, Dariusz Marzec widzi to tak: – Po pierwsze, wprowadzenie technologii na meczach ekstraklasy jest uzależnione od oficjalnej decyzji PZPN, dotyczy to bowiem spraw sędziowskich, które leżą w kompetencjach Związku. Po drugie, z uwagi na bardzo wysoki koszt takich inwestycji ewentualna decyzja PZPN musiałaby być poparta przynajmniej odpowiednim współfinansowaniem tego projektu. 

Zbigniew Boniek jest jak najbardziej za technologią, ale przeciw wykładaniu pieniędzy. 

Bez dłużyzn

Jest jeszcze trzecia kwestia do rozstrzygnięcia: ile będą trwały przerwy w grze? Jak uniknąć dłużyzn i tego, żeby mecz piłkarski nie upodobnił się do futbolu amerykańskiego, w którym płynnie chodzą tylko reklamy. 

Z testów prowadzonych na sucho podczas meczów Serie A płyną uspokajające wnioski. Do 30 stycznia poddano wideo weryfikacji 31 spotkań. Zanalizowano 235 sytuacji, w 226 przypadkach potwierdzono decyzje z boiska (96,2%), w 9 je zmieniono (3,8%). Średni czas na rozpatrzenie każdej sytuacji wyniósł 27,2 sekundy. W tych 9 razach wydłużał się do 37,6 sekundy. To z pewnością znacznie krócej niż czas marnowany na kłótnie, przepychanki, uspokajanie trenerów, obdzielanie kartkami. – Ile może być tych przerw? Jedna, dwie, góra trzy w meczu. Mniej niż tych przeznaczonych na picie, zmiany, kontuzje – twierdzi Rostkowski. 

– Też widzę więcej plusów – mówi Tenczyński. – Jednak czekają nas jeszcze lata testów i tysiące analizowanych meczów. Nawet jeśli FIFA wprowadzi VAR na najbliższych mistrzostwach świata, nie będzie to finalny efekt. 

W ekstraklasie na technologiczną rewolucję szybko się nie zanosi. Za to już od następnego sezonu będziemy mogli oglądać jej efekty tuż za miedzą. W Bundeslidze i lidze czeskiej.

Tomasz Lipiński
foto: Łukasz Skwiot

Możliwość komentowania została wyłączona.