Polska Ekstraklasa

11.03.2016 09:04

Niekończący się problem z murawami. 10 centymetrów gwarancji

Wiadomości o fatalnym stanie muraw zdominowały start piłkarskiej rundy wiosennej w Polsce. Nowe stadiony nie rozwiązały problemu nawet na poziomie ekstraklasy. O przyczyny zapytaliśmy jednego z najlepszych fachowców w kraju, byłego greenkeepera Stadionu Narodowego, Waldemara Kowalczuka.

Radosław Cierzniak już teraz piłkarzem Legii Warszawa – KLIKNIJ!


– Czy trwająca zima miała prawo zaskoczyć greenkeeperów?
– Podobnie jak kilka ostatnich była łagodna i bardzo korzystna do przeprowadzenia wszystkich prac konserwacyjnych – mówi Kowalczuk. – Takiego szczęścia nie mieliśmy na przykład w trakcie budowy Stadionu Narodowego, kiedy kładąc murawę na inauguracyjny mecz z Portugalią w lutym 2012 roku musieliśmy zbudować specjalne tunele, aby stworzyć odpowiednie warunki. W tym roku na kilku stadionach warunki do gry były idealne. Zwracam uwagę, że rozmawiając o stanie boisk nie mówimy tylko o stratach finansowych z powodu odwołanych meczów, ale też o bezpieczeństwie piłkarzy oraz sędziów.

– Mamy nowoczesne stadiony, ale problem nieprzygotowanych muraw, lub przygotowanych nieodpowiednio, ciągle powraca.
– Kłopot tkwi w braku rzetelnej grupy osób, która technicznie dokonywałaby odbioru płyt. Przez lata tematu nie ruszyła Ekstraklasa SA ani PZPN. W praktyce odbiór polega na zmierzeniu boiska, bramek, ich osadzenia i sprawdzeniu czy piłka się odbija. Powinno się tego dokonywać już na etapie założeń projektu, a potem kontrolować w czasie inwestycji. Wszystkie stadiony w Polsce zostały zbudowane w oparciu o wytyczne UEFA, które w dziedzinie murawy bazują na niemieckich normach DIN. To biblia dla każdego stadionu budowanego w Europie precyzyjnie wskazująca, że drenaż powinien odprowadzać 10 centymetrów wody w ciągu godziny. Jeśli po dwóch godzinach od opadu woda stoi, to znaczy, że cały system działa źle. Taką próbę jest bardzo łatwo przeprowadzić na wycinku każdego boiska w dowolnym czasie. To nie jest skomplikowane.

– W wymogach licencyjnych od lat wpisany jest obowiązek posiadania podgrzewanej murawy. Według wielu to rozwiązuje problem.
– To znaczy, że osoba nie ma pojęcia o budowie murawy, pracy i specyfice systemu. Wszystko co najważniejsze – jest niewidoczne pod ziemią. Na kondycję jedynej widzialnej warstwy, czyli trawy, pracuje kolejno: darń, warstwa wegetacyjna, drenażowa i kumulacyjna. To system głęboki nawet na 40 centymetrów, w którym przenikanie wody między kolejnymi warstwami musi następować płynnie i według założeń projektu. Podgrzewanie może być pomocne w pewnych sytuacjach, głównie w rozmrażaniu dolnych warstw gruntu, co poprawia drenaż. Kiedy temperatury są dodatnie podgrzewanie spełnia drugorzędną rolę i nigdy nie załatwi utrzymania murawy w zdatności do gry.

– Kiedy pojawiają się najczęstsze pomyłki?
– Niestety odnoszę wrażenie, że najczęściej jeszcze w fazie założeń. Boiska są budowane w różnych miejscach, każdy z przypadków potrzebuje indywidualnego potraktowania. Kiedy podłoże jest ilaste, czyli wolniej absorbuje wodę, wtedy warstwa drenażowa i kumulacyjna musi być grubsza.

– Czyli podstawa to dokładne zbadanie terenu?
– Tak, nawet 60 centymetrów i głębiej, z uwzględnieniem struktury gleby i wód podziemnych. Profesjonalne badania na tym etapie to elementarz do projektu, a potem utrzymania i serwisowania murawy. Druga sprawa to wykonanie i utrzymanie boiska.

– Jakie wtedy można popełnić błędy?
– Najczęściej zastosowanie zbyt grubej warstwy wegetacyjnej, co powoduje problemy z odprowadzaniem wody i zamulenie całego układu. Odnoszę wrażenie, że w Polsce po prostu wymienia się warstwę wierzchnią, pokazując, że przecież walczymy z problemem. To precyzyjna robota: spadki na płycie boiska powinny wynosić od około 0,5 do 0,65 procenta, i być wyprofilowane w układzie koperty z dokładnością wykonania plus minus 10 milimetrów. Wszelkie nierówności i zagłębienia utrudniają odprowadzanie wody.

– Według przepisów sędzia wizytuje murawę trzy godziny przed meczem. Tak było w Bielsku-Białej, gdzie na antenie nc+ sędzia Tomasz Musiał chwalił nawierzchnię, a ta przypominała miejscami bagno. Co może się zdarzyć w tym czasie?
– Wracamy do reguły dziesięciu centymetrów na godzinę. W strefie klimatycznej Polski nie zdarzają się opady tak silne jak 30 centymetrów wody w ciągu trzech godzin. Przepisy są zatem OK.

– W Kielcach po odwołaniu spotkania postanowiono wymienić murawę. Po kilku dniach ma się tam odbyć zaległy mecz z Piastem, po trzech kolejnych jest zaplanowany następny. To możliwe?
– Teoretycznie tak. Jednak nie jest to wskazane ze względu na zbyt krótki czas na ukorzenienie się trawy, tutaj zalecałbym dwa-trzy tygodnie przerwy.

– Jakie mogą być skutki pośpiechu?
– Dłuższa regeneracja, krótsza trwałość trawy. Proszę pamiętać, że mecz piłkarski to ogromne obciążenie dla murawy, nieprzypadkowo nawet w przerwie obsługa płyty boiska chodzi i szuka wyrwanych kępek i przyklepuje je na starym miejscu.

– Ile powinien wytrzymać cały system łącznie z tym co znajduje się pod ziemią?
Jeśli jest wykonany zgodnie ze sztuką to długie lata. Zgadzam się, że utrzymanie może być kosztowne, jednak kluby powinny na to patrzeć w kategorii… oszczędności. Jedna wymiana trawy to kilkaset tysięcy złotych, a rekordziści w Polsce z tego co pamiętam dokonywali takich operacji nawet sześć razy w niespełna dwa lata. Z drugiej strony rozumiem też kluby. W przeciwieństwie do Anglii, gdzie murawa to zawsze świętość, rzadko są właścicielami stadionów. Wydadzą mnóstwo pieniędzy, a potem właściciel urządzi tam koncert albo wyścigi motocykli. Wiele kosztownej, w sensie materialnym i nie tylko, pracy zostanie zaprzepaszczone.

– Dlaczego murawa na Stadionie Narodowym była chwalona w czasie Euro, a po ulewie przed przełożonym meczem z Anglią w połowie października 2012 roku stała się przyczynkiem do skandalu?
– Zmieniono założenia systemu, co poskutkowało złożeniem przeze mnie wymówienia i odejściem z pracy z końcem sierpnia 2012 roku. Na mistrzostwach wszystkie warstwy miały łącznie około 35 centymetrów grubości. UEFA była zadowolona, odbierając murawę jako dobrą. Z tego co mi wiadomo, przed meczem z Anglią grubość wszystkich warstw miała około dziesięciu centymetrów w tym w dolnej partii około jeden centymetr cienkiej folii kubełkowej z geowłókniną jako warstwą drenażowo-kumulacyjną, przez co woda stanęła, nie mając gdzie odpłynąć. To nie miało prawa zdać egzaminu. Od tamtego incydentu parametry drenażu miały zostać poprawione.

Możliwość komentowania została wyłączona.