13.03.2023 11:46

Futbol uwikłany w poliykę

Dr hab. Filip Kubiaczyk, profesor UAM w Poznaniu, to miłośnik i znawca Hiszpanii oraz jej futbolu. W 2020 roku opublikował książkę pod tytułem „Historia, nacjonalizm i tożsamość. Rzecz o piłce nożnej w Hiszpanii”, a w 2022 jej kontynuację „Historia, polityka i media. Rzecz o piłce nożnej w Hiszpanii 2″. Podobnie jak wcześniejsza publikacja, także ta jest dziełem fundamentalnym dla każdego, kto chciałby zrozumieć czym jest hiszpański futbol.

A jest zjawiskiem wyjątkowym w skali świata. Nigdzie indziej piłka nożna nie pozostaje tak bardzo uwikłana w politykę jak właśnie w Hiszpanii. Tam prawie każdy klub, a nie tylko FC Barcelona, to „mes que un club”, czy „mas”, jak słowo „więcej” brzmi po kastylijsku. Wiele bowiem z nich wyraża ambicje grup społecznych i narodowościowych. Futbol jest zastępczym polem bitew, okazją do manifestacji o charakterze pozasportowym. Nie tylko zresztą obywatele komunikują się z państwem poprzez futbol, także państwo hiszpańskie z obywatelami, jak przy okazji meczu reprezentacji z Kosowem, nieuznawanym przez Hiszpanię broniącą się przed wewnętrznymi separatyzmami. W TV nie odegrano hymnu Kosowa, nie pokazano flagi, skrót nazwy pisano małymi literami – „kos” z obawy, że „Kosowianie (…) mogą okazać się koniem trojańskim, który uruchomi niepodległościowe aspiracje Katalończyków i Basków”.

Nie będę tu streszczał książki Kubiaczyka. Opowiem tylko o kilku rzeczach, których sam się z niej dowiedziałem, a wydawało mi się, że wiem niemało.

Nie miałem na przykład jasności w temacie relacji między Krajem Basków a Navarrą, niby doń nie należącą, ale będącą jednak polem rekrutacji piłkarzy do Athleticu Bilbao zatrudniającego tylko Basków. Otóż pytanie czy Navarra to kraj Basków jest właściwe tylko z punktu widzenia Baska. Z punktu widzenia Navarczyka trafne jest inne: czy Kraj Basków to część Navarry? W dalekiej przeszłości dzisiejsze prowincje Bizkaia oraz Guipozkoa istotnie bowiem należały do niepodległego Księstwa Navarry i w Pampelunie się o tym pamięta.

Po drugie: dlaczego federacja hiszpańska jako stadion narodowy forsuje La Cartuję w Sewilli, a nie, jeśli już, obiekt któregoś z tamtejszych klubów: Sevilli bądź Betisu? Jeśli chodzi o sam wybór miasta, Sewilla została „piłkarską stolicą Hiszpanii”, gdyż jest stolicą Andaluzji, prowincji o kulturze i zwyczajach niemal tak swoistych jak Katalonia czy Kraj Basków, ale której obywatele na ogół demonstrują podwójny patriotyzm: andaluzyjski i hiszpański. Natomiast co do drugiej kwestii, to władzom RFEF przeszkadzają radykalne grupy kibiców Sevilli – lewicowe i solidaryzujące się z Katalonią oraz Betisu – prawicowe, potępiające secesjonistów. Wybór któregoś z tych obiektów na mecze La Roji byłby więc wyborem politycznym, La Cartuja jest neutralna.

Co do specyfiki Barcelony to po prostu zacytuję autora: „w tym połączeniu lokalności i planetarności zawiera się jestestwo i esencja tego klubu. Barca jest skazana na funkcjonowanie w tych dwóch wymiarach i nigdy nie powinna wyrzekać się tego pierwszego, bo to właśnie z katalońskiego kontekstu wynika jej światowe znaczenie. Nie odwrotnie”. Prawda, że doskonale powiedziane?

Na koniec jeszcze jeden cytat wykładający kawa na ławę: „(W Hiszpanii) nie ma apolitycznych meczów piłkarskich, polityczne są nazwy drużyn, ulokowanie stadionów, stroje piłkarskie, goście zasiadający na trybunach, wyniki meczów, podyktowane i niepodyktowane rzuty karne, żółte i czerwone kartki, anulowane i uznane gole”. Trzeba o tym wiedzieć, oglądając mecze La Liga. Tylko ta wiedza pozwala zrozumieć temperaturę i kontekst hiszpańskich sporów o futbol.

LESZEK ORŁOWSKI

Możliwość komentowania została wyłączona.

Najnowsze wydanie tygodnika PN

Nr 14/2026

Zobacz numer

Ligi w Europie Świat

09.04.2026 23:38

Neymar blisko nowego klubu! Rozmowy już trwają

Przełomowe informacje w sprawie przyszłości Neymara. Brazylijczyk może niebawem zmienić swój klub.

SP - SANTOS - 02/16/2025 - PAULISTA 2025, SANTOS x AGUA SANTA - Neymar Jr. player for Santos during the match against Agua Santa at the Vila Belmiro stadium for the 2025 Paulista championship. Photo: Reinaldo Campos/AGIF (Photo by Reinaldo Campos/AGIF/Sipa USA)
2025.02.16 Santos
pilka nozna liga brazylijska
Santos FC - Agua Santa
Foto Agif/SIPA USA/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Czytaj więcej

Ligi w Europie Świat

09.04.2026 16:42

Polscy sędziowie na mundialu 2026. Jest decyzja FIFA

Coraz bliżej mistrzostw świata 2026 w USA, Meksyku i Kanadzie. Wiadomo już, którzy polscy sędziowie pojadą na mundial.

2026.01.06 Katowice
Superbet Spodek Super Cup
Reprezentacja Polski Socca - Wieczysta Krakow
N/z Szymon Marciniak
Foto PressFocus

Czytaj więcej

Ligi w Europie Świat

09.04.2026 10:55

Fernando Santos kandydatem na selekcjonera reprezentacji uczestniczącej w mundialu

Fernando Santos jest w gronie kandydatów na nowego selekcjonera reprezentacji, która weźmie udział w mistrzostwach świata.

Istanbul, Turkey, March 16th 2024: Besiktas head coach Fernando Santos during the Turkish Super League football match between Besiktas and Bitexen Antalyaspor at Tupras Stadium, Turkey. ( / SPP) (Photo by / SPP/Sipa USA)
2024.03.16 Stambul
pilka nozna liga turecka
Besiktas Stambul - Antalyaspor
Foto SPP/SIPA USA/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Czytaj więcej

Ligi w Europie Świat

08.04.2026 16:49

Znana przyszłość Carlo Ancelottiego! Jest decyzja!

Mimo że mistrzostwa świata jeszcze się nie odbyły, to Carlo Ancelotti ma już zapewnioną przyszłość. Włoch lada chwila ma podpisać nowy kontrakt.

Brazil and Paraguay for the 2026 World Cup Qualifiers Brazilian national team, Nationalteam coach Carlo Ancelotti during the match against Paraguay, for the 16th round of the 2026 World Cup Qualifiers, at Neo Quimica Arena, east of Sao Paulo, this Tuesday, the 10th. SoO PAULO SoO PAULO Brazil Copyright: xMarinaxUezimax
2025.06.10 Sao Paulo
pilka nozna , eliminacje , kwalifikacje do Mistrzostw Swiata 2026
Brazylia - Paragwaj
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Czytaj więcej

Ligi w Europie Świat

07.04.2026 20:30

Mircea Lucescu nie żyje. Miał 80 lat

Mircea Lucescu nie żyje. Szpital w Bukareszcie wydał oficjalnie oświadczenie, potwierdzając śmierć legendarnego trenera.

Czytaj więcej

Najnowsze

2026.02.21 Lodz Pilka Nozna PKO BP Ekstraklasa Sezon 2025/2026 Widzew Lodz - Cracovia Nz Osman Bukari Foto:Artur Kraszewski / PressFocus

2026.02.21 Lodz Football PKO BP Ekstraklasa 2025/2026 Widzew Lodz - Cracovia Osman Bukari Credit:Artur Kraszewski / PressFocus

Bukari wraca do Polski? Trener Widzewa wyjaśnia sytuację

Widzew Łódź przygotowuje się do kolejnego meczu ligowego, ale nadal bez swojego najdroższego zawodnika. Osman Bukari wciąż nie jest brany pod uwagę przy ustalaniu składu.

Ekstraklasa

Julian Alvarez of Atletico de Madrid celebrates the 0-1 with his teammates during UEFA Champions League match, Quarter-Finals, first leg, between FC Barcelona and Atletico de Madrid played at Spotify Camp Nou Stadium on April 8, 2026 in Barcelona, Spain. (Photo by Bagu Blanco / PRESSINPHOTO)
2026.04.09 Barcelona
pilka nozna liga mistrzow
FC Barcelona - Atletico Madryt

Foto PRESSINPHOTO/SIPA USA/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Napastnik na radarze Atletico. Będzie transfer z Premier League?

La Liga

Ważny mecz na otwarcie kolejki. Polonia W. – Śląsk [LIVE]

1 Liga

Zaczynamy weekend z Ekstraklasą. Wisła Płock – Lechia Gdańsk [LIVE]

Ekstraklasa

Celebration Goal 10 Kylian Mbapp of Real Madrid During the UEFA Champions League quarter-final football match between Real Madrid and Bayern Munich, on April 7, 2026 at the Santiago Bernabu Stadium in Spain - Photo: Laurent Lairys Vincent - Photo : Laurent Lairys/Laurent Lairys / Psnewz/ SIPA /00324718_0027/Credit:PSNEWZ/SIPA/2604081546
2026.04.07 Monachium
pilka nozna liga Mistrzow
Real Madryt - Bayern Monachium
PSG
Foto PSNEWZ/SIPA/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Zaskakujący kandydat na trenera Realu. To on zastąpi Arbeloę?

La Liga

Piłka nożna

Robert Lewandowski seen celebrating with a trophy during Spanish Supercup Final game between teams of FC Barcelona, Barca and Real Madrid Maciej Rogowski/Ball Raw Images Jeddah King Abdullah Sports City Saudi Arabia Copyright: xMaciejxRogowskix maciejrogowski_barcelona_realmadrid_2526-538
2026.01.12 Dzedda
pilka nozna Superpuchar Hiszpanii
FC Barcelona - Real Madryt
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Robert Lewandowski: Nie jestem zakładnikiem wieku [WYWIAD]

Chyba już nikt nigdy nie przebije najlepszego obecnie futbolisty Polski w liczbie tytułów Piłkarza Roku. Od 2011 roku, gdy Robert Lewandowski, po raz pierwszy wygrał plebiscyt „PN” właśnie w tej kategorii, tylko dwukrotnie ustąpił miejsca komuś innemu.

La Liga Reprezentacja Polski