31.12.2022 11:25

Przesympatyczny człowiek i prawdziwy dżentelmen

Zastanawiałem się, kiedy pierwszy raz usłyszałem o Pele…To był czerwiec 1970 roku, gdy szykowałem się jako pierwszoklasista do pierwszych w życiu prawdziwych wakacji.

W Meksyku odbywał się akurat mundial, ale w Polsce za sprawą beznadziejnej decyzji komunistycznego przywódcy Władysława Gomułki nie było transmisji telewizyjnych z tego turnieju. Uznał on, że skoro reprezentacja Polski odpadła w eliminacjach, to po co oglądać inne drużyny. Starszy kolega, który wiedział o nim coś więcej, przyniósł pewnego dnia na podwórko piłkę, na której długopisem był wyryty napis Pele i powiedział nam, że ten Brazylijczyk najlepiej teraz gra w piłkę na świecie. Bo Mexico ’70 było turniejem Pelego, o czym dowiadywałem się jeszcze przed wyjazdem na wakacje z gazet („Express Wieczorny” i „Przegląd Sportowy”) oraz z krótkich migawek na czarno-białym ekranie telewizora marki Szafir.

Trzydzieści lat później pisałem tekst o Pele do tygodnika „Piłka Nożna”, gdy został przez redakcję wybrany najlepszym piłkarzem XX wieku. Artykuł zatytułowałem „Spotkania z królem”, bo jego bohaterami byli polscy piłkarze, którzy grali przeciw Pelemu albo z nim w jednym zespole, bo tacy też byli. Edmund Zientara, który wystąpił przeciw niemu 25 maja 1960 roku w Chorzowie, kiedy przygotowująca się do igrzysk olimpijskich w Rzymie reprezentacja Polski przegrała 2:5 z odbywającym europejskie tournée Santosem. Tak mi opowiadał wówczas nieżyjący już dziś, Zientara: – Mnie przypadła rola pilnowania Króla Futbolu. Nie muszę dodawać jak trudne było to zadanie. Do dziś pamiętam jedno zdarzenie. Chciałem wyprzedzić Pelego, by przejąć piłkę znajdująca się na ziemi, ale on przerzucił ją nad sobą do tyłu, a gdy przeleciała też nad moją głową, odwrócił się i strzelił. Był nieprzewidywalny dla kryjącego go rywala, inni mogą trenować latami, a i tak nie dojdą do tego, co on miał w genach.

W 1966 roku reprezentacja Polski poleciała na serię meczów do Ameryki Południowej. Dwukrotnie spotkała się między innymi z Brazylijczykami. 8 czerwca na Maracanie w Rio de Janeiro selekcjoner Canarinhos wystawił skład najsilniejszy z Pele na środku ataku. Szykujący się do finałów MŚ w Anglii dwukrotni mistrzowie świata wygrali 2:1. Tak wspominał tamto wydarzenie legendarny polski obrońca, w tym spotkaniu kapitan biało-czerwonych Stanisław Oślizło: – Na murawę Brazylijczycy wybiegali pojedynczo, a ostatni uczynił to oczywiście Pele. Do dziś pamiętam jak spiker niemal śpiewając wydobył z gardła okrzyk: Eeedson Aaarantes doo Naascimento – Peeeleee. Przesympatyczny człowiek i prawdziwy dżentelmen – z uznaniem klepał nas po plecach po udanych zagraniach. Pele był niezbyt wysoki, lecz niesamowicie skoczny. Żeby odebrać mu piłkę należało go wyprzedzić, w pojedynkach koncentrować się na piłce i nie dać się zwieść balansowi ciała. W repertuarze miał mnóstwo niekonwencjonalnych zwodów.

Podczas mistrzostw świata, które w 1974 roku odbyły się w RFN Pele nazwał Jana Tomaszewskiego najlepszym bramkarzem świata, a kilka miesięcy później 27 kwietnia 1975 obaj wystąpili w jednej drużynie w Brukseli na benefisie belgijskiego piłkarza Paula Van Himsta. Tomek tak wspominał spotkanie z królem: – Znajdował się u schyłku kariery, lecz nadal imponował nienaganną sylwetką: ani grama tłuszczu, wspaniale zbudowany. Pomyślałem sobie wtedy, że tak powinien wyglądać wzorzec idealnego piłkarza.

Edson Arantes do Nascimeto kończył karierę w Cosmosie Nowy Jork, a w maju 1976 roku dla uczczenia 200. rocznicy niepodległości Stanów Zjednoczonych zorganizowano w tym kraju turniej piłkarski z udziałem reprezentacji Włoch, Anglii i Brazylii. Z powodu tego, że USA miało za slaby skład, to poproszono o wsparcie zawodników grających w tamtejszych klubach. Obok Pelego z Cosmosu również między innymi powołano grającego w Chicago Sting polskiego napastnika Janusza Kowalika, który tak zapamiętał tamte dwa tygodnie spędzone z Królem Futbolu: – Na boisku wszystko rozumiał instynktownie, znakomicie czytał grę, podawał co do milimetra. Świetnie grał też bez piłki. Natomiast po meczach nikomu nie dawał odczuć, że jest kimś ważniejszym. Sympatyczny, fantastyczny, a zarazem bardzo skromny człowiek.

W 1977 roku Pele zakończył karierę piłkarską, ale nie przestał grać i to nie tylko piłkę. W lipcu 1981 roku miał na świecie premierę amerykański film fabularny pt: „Ucieczka do zwycięstwa”, w którym zagrał piłkarza, a jego partnerami byli nie tylko słynni aktorzy Sylvester Stallone czy Michael Caine, ale także znakomity polski piłkarz Kazimierz Deyna.

Zresztą Pele jeszcze przez wiele utrzymywał się w znakomitej formie piłkarskiej. 31 października 1990 roku z okazji jego pięćdziesiątych urodzin zorganizowano w Mediolanie okolicznościowy mecz. Pele wyszedł w pierwszym składzie ówczesnej reprezentacji Brazylii obok piłkarzy młodszych od siebie o 20 czy 30 lat. Wśród nich byli między innymi Cafu, Bismarck czy Leonardo. W przeciwnej drużynie gwiazd zagrali Marco van Basten, Christo Stoiczkow, Carlo Ancelotti, Enzo Francescoli i wiele innych gwiazd będących u szczytu formy. Pele zszedł owacyjnie żegnany pod koniec połowy meczu.

Pod koniec marca 2014 Pele jako ambasador zbliżającego się mundialu w Brazylii jeszcze raz odwiedził Polskę. Na konferencji prasowej w Warszawie miałem go okazję zobaczyć na żywo. Otoczony swoimi asystentami i ochroniarzami chętnie odpowiadał na pytania. Konferencja odbyła się w sali na stadionie Legii, był to jego powrót na ulicę Łazienkowską, bo na starym obiekcie warszawskiego klubu był na trybunach wraz z kolegami z Santosu 22 maja 1960 roku podczas meczu ligowego Legia – Wisła Kraków.

Zbigniew Mroziński

Możliwość komentowania została wyłączona.

Najnowsze wydanie tygodnika PN

Nr 18/2026

Zobacz numer

Ligi w Europie Świat

12.05.2026 08:47

Polski bramkarz nie miał szans! Kuriozalny samobój [WIDEO]

Cezary Miszta i jego Rio Ave uległo Sportingowi CP aż 1:4. Jedną z bramek stracili po absurdalnym samobóju.

Czytaj więcej

Ligi w Europie Świat

11.05.2026 19:28

Jakub Moder przeszedł operację kolana. Są informacje o stanie zdrowia Polaka

Jakub Moder ponownie musiał zmierzyć się z problemami zdrowotnymi. Polski pomocnik przeszedł zabieg kolana, jednak według najnowszych informacji sytuacja nie jest poważna i zawodnik powinien niedługo wrócić do treningów.

Eredivisie: NEC Nijmegen v Feyenoord Rotterdam Nijmegen - Jakub Moder of Feyenoord during the thirtieth competition round of the 2025/2026 Eredivisie season. The match is set between NEC Nijmegen and Feyenoord Rotterdam at Goffertstadion on 12 April 2026 in Nijmegen, The Netherlands. Copyright: xYannickxVerhoevenx
2026.04.12 Nijmegen
pilka nozna , liga holenderska
NEC Nijmegen - Feyenoord Rotterdam
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Czytaj więcej

Ligi w Europie Świat

11.05.2026 19:15

Mistrz świata 2022 zostaje w domu. Obrońca tytułu ogłosił szeroką kadrę

Selekcjoner reprezentacji Argentyny ogłosił szeroką, 56-osobową kadrę na MŚ 2026. Na liście zabrakło m.in. członka mistrzowskiej kadry sprzed czterech lat, Paulo Dybali.

Dc Roma 04/05/2026 - campionato di calcio serie A / Roma-Fiorentina / foto Domenico Cippitelli/Image nella foto: Paulo Dybala PUBLICATIONxNOTxINxITA
2026.05.04 Rzym
pilka nozna , liga wloska
AS Roma - ACF Fiorentina
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Czytaj więcej

Ligi w Europie Świat

11.05.2026 18:49

Media: Puchacz przekonał klub. Transfer za rekordowe pieniądze coraz bliżej

Tymoteusz Puchacz wreszcie znalazł miejsce, w którym regularnie gra i odbudowuje swoją pozycję.

Plymouth Argyle v Liverpool, Plymouth, UK - 9 Feb 2025 Tymoteusz Puchacz of Plymouth Argyle during the Emirates FA cup 4th round match between Plymouth Argyle and Liverpool Albion on 9 February 2025, Home Park, Plymouth, Devon - Plymouth Home Park Devon England Copyright: xPhilxMingo/PPAUKx PPA-165567
2025.02.09 Plymouth
pilka nozna puchar anglii
Plymouth Argyle - Liverpool
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Czytaj więcej

Ligi w Europie Świat

11.05.2026 16:53

Gracz Jagi jedzie na MŚ! Bośnia i Hercegowina ogłasza kadrę

Bośnia i Hercegowina jako pierwsza ogłosiła 26-osobową kadrę na MŚ 2026. W gronie wybrańców selekcjonera Sergieja Barbareza znalazł się napastnik Jagiellonii Białystok, Samed Bazdar.

2026.04.24 Bialystok
pilka nozna PKO Ekstraklasa sezon 2025/2026
Jagiellonia Bialystok - Gornik Zabrze
N/z Samed Bazdar, Maksym Khlan
Foto Weronika Morciszek / PressFocus

2026.04.24 Bialystok
Football - Polish PKO Ekstraklasa season 2025/2026
Jagiellonia Bialystok - Gornik Zabrze
Samed Bazdar, Maksym Khlan
Credit: Weronika Morciszek / PressFocus

Czytaj więcej

Najnowsze

Coach Jose Mourinho of Fenerbahce SK during the UEFA Europa League 2024/25 Round of 16 First Leg match between Fenerbahce SK and Rangers FC at Ulker Sukru Saracoglu Stadium on March 6, 2025 in Istanbul, Turkey. Istanbul Turkey Copyright: xSeskimPhotox Fenerbahce-Rangers-060325 17
2025.03.06 Stambul
pilka nozna , Liga Europy
Fenerbahce Stambul - Glasgow Rangers
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Media: Jose Mourinho zostanie nowym trenerem Realu Madryt

Wszystko wskazuje na to, że to Jose Mourinho poprowadzi Królewskich w nowym sezonie. Portugalczyk doszedł do porozumienia z Realem Madryt.

La Liga

2026.03.09 Plock Pilka Nozna PKO BP Ekstraklasa Sezon 2025/2026
Wisla Plock - Arka Gdynia
N/z Dawid Kocyla Gol Bramka Radosc
Foto Dawid Figura

2026.03.09 Plock Football PKO BP Ekstraklasa 2025/2026
Wisla Plock - Arka Gdynia
Dawid Kocyla Gol Bramka Radosc
Credit: Dawid Figura

Zaległy mecz 31. kolejki Ekstraklasy! Arka walczy o utrzymanie

Bukmacherzy Ekstraklasa

Kontuzja gwiazdy Lecha Poznań! Nie zagra do końca sezonu

Ekstraklasa

Łukasz Tomczyk znalazł nowy klub? Rozmowy już trwają!

Ekstraklasa

Najlepsi w 32. kolejce PKO BP Ekstraklasy

Ekstraklasa

Piłka nożna

Robert Lewandowski seen celebrating with a trophy during Spanish Supercup Final game between teams of FC Barcelona, Barca and Real Madrid Maciej Rogowski/Ball Raw Images Jeddah King Abdullah Sports City Saudi Arabia Copyright: xMaciejxRogowskix maciejrogowski_barcelona_realmadrid_2526-538
2026.01.12 Dzedda
pilka nozna Superpuchar Hiszpanii
FC Barcelona - Real Madryt
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Robert Lewandowski: Nie jestem zakładnikiem wieku [WYWIAD]

Chyba już nikt nigdy nie przebije najlepszego obecnie futbolisty Polski w liczbie tytułów Piłkarza Roku. Od 2011 roku, gdy Robert Lewandowski, po raz pierwszy wygrał plebiscyt „PN” właśnie w tej kategorii, tylko dwukrotnie ustąpił miejsca komuś innemu.

La Liga Reprezentacja Polski