Najtrudniejsza decyzja w życiu piłkarza zazwyczaj nie dotyczy stricte sportu. Znalezienie zajęcia po zakończeniu kariery sportowej jest bardziej wymagające niż jakiekolwiek zadanie na boisku.
Kariery Piotra Stokowca i Michała Probierza potwierdzają, że trenerami najczęściej zostają byli pomocnicy (FOT. JAKUB GRUCA/400mm.pl)
KONRAD WITKOWSKI
Teoretycznie sprawa wydaje się dość prosta: piłkarze występujący bliżej własnej bramki powinni przejawiać smykałkę do zawodu trenera, z kolei przedstawiciele formacji ofensywnych, z założenia osoby bardziej przebojowe i błyskotliwe, nadawać się do roli ekspertów telewizyjnych. Czy tego typu domniemania znajdują potwierdzenie w praktyce?
CHLEB Z NIEJEDNEGO PIECA
Wzięliśmy pod uwagę 60 polskich piłkarzy grających przynajmniej na poziomie Ekstraklasy. Przede wszystkim takich, którzy po murawie biegali w latach 90. i na początku XXI wieku, a więc dziś będących u szczytu kariery po karierze. W oczy rzuca się przede wszystkim interdyscyplinarność tego towarzystwa: niewielu jest zawodników, którzy po zawieszeniu butów na kołku poświęcili się jednej profesji (tę zawodową wierność można przypisać głównie trenerom). Na przykład Grzegorz Mielcarski zanim został ekspertem telewizyjnym, próbował sił na stanowisku dyrektora sportowego Wisły Kraków. Marek Citko ostatnimi czasy opowiada o piłce na antenach TVP, ale w przeszłości był politykiem (zasiadał w Sejmiku Województwa Podlaskiego), zdarzyło mu się także przez chwilę kierować pionem sportowym we wspomnianej Wiśle. Różne pomysły na siebie miał Krzysztof Przytuła – obecny dyrektor sportowy ŁKS zdobywał doświadczenie również w roli trenera oraz komentatora. Wyjątkowo wszechstronny jest Tomasz Frankowski, który wspólnie z Mirosławem Szymkowiakiem i Markiem Koniecznym założył w Krakowie Akademię Piłkarską 21, trenował napastników w reprezentacji prowadzonej przez Franciszka Smudę, zaś od pewnego czasu realizuje się jako polityk. W maju ubiegłego roku czterokrotny król strzelców Ekstraklasy uzyskał mandat posła do Parlamentu Europejskiego. Najświeższy przykład wielostronności działania po karierze stanowi Wojciech Kowalewski, który szkolił bramkarzy, pojawiał się w studiach telewizyjnych, a kilka miesięcy temu niespodziewanie został prezesem Stomilu Olsztyn.
Generalnie rzecz biorąc, najistotniejsze są indywidualne predyspozycje człowieka. Istnieją jednak pewne korelacje między rolą pełnioną na boisku a fachem wykonywanym po zakończeniu kariery. W naszych realiach bezsprzecznie najczęściej trenerami zostają pomocnicy. Jerzy Brzęczek, Ryszard Tarasiewicz, Piotr Stokowiec, Jan Urban, Michał Probierz, Radosław Sobolewski, Marcin Brosz, Aleksandar Vuković (co prawda to Serb, ale przez większość kariery piłkarskiej i całą dotychczasową trenerską związany z Polską), Dariusz Gęsior, Piotr Nowak czy Kazimierz Moskal – przykłady można mnożyć. W tej zależności nie ma przypadku: w końcu pozycja na murawie w największym stopniu właśnie od pomocników wymaga umiejętności szybkiego myślenia, analizowania oraz antycypowania wydarzeń. Tego typu cechy, wsparte nabywaną na kursach wiedzą teoretyczną, stanowią później podstawę pracy szkoleniowej. Nie jest też zaskoczeniem, że drudzy w kolejce do trenerskich posad są obrońcy (choćby Waldemar Fornalik, Dariusz Żuraw, Maciej Stolarczyk czy Dariusz Kubicki), którzy nie muszą być aż tak kreatywni, jak ich koledzy z drugiej linii, ale na boisku mają okazję widzieć jeszcze więcej. Najrzadziej szkoleniowcami zostają bramkarze i napastnicy. Pierwsi, jeśli już trenują, to raczej wyłącznie swoich następców, a nie całe drużyny. Drudzy, na murawie bazujący głównie na intuicji oraz szybkości, zdecydowanie lepiej odnajdują się w roli ekspertów telewizyjnych (Artur Wichniarek, Marcin Żewłakow, Maciej Żurawski, Andrzej Juskowiak czy Dariusz Dziekanowski), a także polityków, co potwierdzają przykłady Citki, Frankowskiego i Romana Koseckiego.
Byli pomocnicy przeważają nie tylko wśród trenerów, ale też w grupie dyrektorów sportowych (Dariusz Sztylka, Antoni Łukasiewicz, Przytuła). Choć tu dominacja nie jest aż tak wyraźna, bowiem niemal równie liczną reprezentację w dyrektorskich gabinetach mają defensorzy (Marek Jóźwiak, Michał Żewłakow, Tomasz Rząsa, swego czasu Arkadiusz Głowacki). Byłych bramkarzy oraz napastników brakuje także w gronie ludzi odpowiedzialnych za transfery. Być może w jakimś stopniu wynika to z faktu, że przedstawiciele tych pozycji to z reguły indywidualiści, podczas gdy codzienna praca w klubie wymaga umiejętności gry zespołowej.
Eksperci telewizyjni to grupa najliczniejsza (obok trenerów) i jednocześnie najbardziej zróżnicowana. Przeważają w niej napastnicy, lecz także obrońcy mają sporo do powiedzenia. Defensywę na szklanym ekranie reprezentują między innymi Marcin Baszczyński, Tomasz Hajto, Paweł Golański, Tomasz Łapiński, Dariusz Wdowczyk, Kazimierz Węgrzyn czy Piotr Czachowski. Stacji telewizyjnych, transmisji meczów oraz programów publicystycznych przybywa, zatem grono medialnych autorytetów złożonych z byłych zawodników będzie się systematycznie powiększać.
LEPIEJ NA SWOIM
Niewielu piłkarzy grających na względnie wysokim poziomie po karierze decyduje się na pracę w akademiach dużych polskich klubów (jednym z nielicznych jest Dariusz Dudka, zajmujący się w Lechu Poznań planowaniem karier młodych zawodników). Znacznie popularniejszym pomysłem jest zakładanie własnych szkółek, na co zdecydowali się choćby Piotr Reiss, Andrzej Niedzielan z Arkadiuszem Radomskim czy Przemysław Kaźmierczak (wspólnie z Golańskim oraz Krzysztofem Nykielem). Sławomir Peszko z otwarciem akademii pod swoim patronatem nawet nie czekał do końca kariery.
Gdyby kierować się wyłącznie pozycją na boisku i przytoczonymi powyżej przykładami, należałoby przypuszczać, że za kilka lat Grzegorz Krychowiak zostanie trenerem, Piotr Zieliński dyrektorem sportowym, Kamil Glik oraz Arkadiusz Milik ekspertami telewizyjnymi, zaś Łukasz Fabiański i Wojciech Szczęsny poświęcą czas na szkolenie bramkarzy. To jednak tylko domysły, które mogą okazać się mrzonkami. Za to w przypadku kilku obecnych reprezentantów Polski wizja przyszłości jest znacznie klarowniejsza. O trenerskich predyspozycjach Łukasza Piszczka mówi się od dawna, a sam zawodnik Borussii Dortmund z czasem chyba coraz bardziej przekonuje się do tego pomysłu. Kamil Grosicki od kilku lat jest współwłaścicielem szkółki piłkarskiej w Szczecinie. Robert Lewandowski wspominał o stworzeniu w Warszawie swojej akademii – jeśli ten zamiar zrealizuje, już samą magią nazwiska prawdopodobnie zmiażdży konkurencję, nie tylko na stołecznym rynku.
ARTYKUŁ UKAZAŁ SIĘ RÓWNIEŻ W TYGODNIKU „PIŁKA NOŻNA”
Afera po meczu Górnika Zabrze zakończona? Gasparik wyjaśnił wszystko z piłkarzami
Porażka Górnika Zabrze z Zagłębiem Lubin wywołała sporo emocji, a najwięcej dyskusji wzbudziła sytuacja z niewykorzystanym rzutem karnym przez Maksyma Chłania.
Legia Warszawa pokonała Wisłę Płock w spotkaniu rozgrywanym w ramach 15. kolejki PKO Bank Polski Ekstraklasy. Zobacz skrót najciekawszych wydarzeń tego spotkania!
Tabela PKO BP Ekstraklasa. Jak wygląda po weekendowych meczach?
Legia Warszawa pokonała Wisłę Płock i wróciła na podium ligi. Lech Poznań wykorzystał porażkę Górnika Zabrze i umocnił się na foteli lidera. Jak wygląda pełna klasyfikacja?