Przejdź do treści
Lamine Yamal seen celebrating after scoring goal during UEFA Nations League 2025 semifinal game between national teams of Spain and France Maciej Rogowski Stuttgart MHP Arena Germany Copyright: xMaciejxRogowskix spainvsfrance2425-306
2025.06.05 Stuttgart
pilka nozna , liga narodow
Hiszpania - Francja
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Foto IMAGO/PressFocus

Ligi w Europie Świat

Futbol i psychologia. O motywacji zawodników (2)

W pierwszej części tego artykułu omówiliśmy przypadki zawodników, którym zabrakło odpowiedniego poziomu i rodzaju motywacji, by osiągnąć sukces w Barcelonie: Joao Feliksa i Ansu Fatiego. Dziś część druga, ale nie ostatnia – dwa kolejne, w tym jeden wzorcowy, kontrastowy z wymienionymi

Lamine Yamal. Treść pracy jako czynnik motywacyjny

W języku komentatorów sportowych często pojawia się wyrażenie: „cieszy się grą”. Choć brzmi ono potocznie, w rzeczywistości trafia w sedno jednego z najpotężniejszych mechanizmów motywacyjnych – wewnętrznego zadowolenia płynącego z samego uczestnictwa w aktywności sportowej. Z perspektywy psychologii motywacji mówimy tu o tzw. motywacji wewnętrznej, gdzie wykonywanie czynności jest samo w sobie nagradzające. W sporcie zespołowym, jakim jest piłka nożna, to „zadowolenie z gry” musi jednak mieścić się w ramach wspólnego systemu – indywidualna ekspresja powinna być spójna z koncepcją drużyny (wyniki społeczne).

Przykładowo, młodego Leo Messiego niekiedy oskarżano o nadmierny indywidualizm, zbyt częste dryblingi. Z dzisiejszej perspektywy wiemy, że jego styl nie wynikał z braku dojrzałości czy egoizmu, ale był integralną częścią strategii zespołu – system gry był budowany z uwzględnieniem jego unikalnych predyspozycji (wyniki społeczne).

W kontekście AnsuFatiego mogliśmy zaobserwować inny proces. Choć jego historia w barwach Barcelony zaczęła się spektakularnie, dziś jego pozycja w klubie wydaje się marginalizowana. Jednym z potencjalnych powodów może być niedopasowanie jego stylu gry do oczekiwań nowego trenera, HansiegoFlicka. System, który preferuje intensywną grę pressingiem na całej długości i szerokości boiska, może być niekompatybilny z fizycznym profilem i nawykami boiskowymi Fatiego. Brak adaptacji do tej intensywności może skutkować nie tylko obniżeniem jego skuteczności, ale też wewnętrznym konfliktem motywacyjnym – spadkiem poczucia satysfakcji z gry, który z czasem może prowadzić do wypalenia lub frustracji.

Kontrastując z Fatim, Lamine Yamal wydaje się naturalnie dostosowany do wymogów współczesnej, agresywnej piłki. Co więcej, obserwacje zachowań boiskowych wskazują, że obrona – często traktowana przez ofensywnych zawodników jako przykry obowiązek – jest dla niego źródłem autentycznej przyjemności. Motywacja Yamala może mieć charakter autoteliczny: nie tylko nie unika kontaktu fizycznego, ale wręcz zdaje się go poszukiwać, co wzbudza jednocześnie zachwyt i niepokój wśród kibiców, martwiących się o jego zdrowie.

W sezonie 2024/2025 Yamal plasował się na pierwszym miejscu wśród 79 sklasyfikowanych skrzydłowych La Ligi pod względem skuteczności działań defensywnych (dane z 19.04.2025). To nie tylko świadectwo jego zaangażowania (wyniki społeczne), ale i sygnał, że jego styl gry idealnie wpasowuje się w nową filozofię drużyny.

Trzy wymiary zaangażowania: emocje, normy i kalkulacja

W analizie motywacji zawodników i trenerów coraz częściej dostrzega się potrzebę spojrzenia wykraczającego poza klasyczne ujęcia celu czy nagrody. Jednym z kluczowych wymiarów, który wpływa na trwałość motywacji w sporcie zawodowym, jest zaangażowanie organizacyjne. W literaturze psychologicznej popularna jest koncepcja Yukla i Fable, która wyróżnia trzy typy zaangażowania: emocjonalne, normatywne i trwania. Każdy z tych wymiarów może wpływać inaczej na zachowanie sportowca w kontekście przynależności do klubu.

Zaangażowanie emocjonalne opiera się na poczuciu więzi i przynależności do organizacji – to właśnie ono często wiąże się z pasją, lojalnością i poczuciem dumy z reprezentowania barw klubowych. Zaangażowanie normatywne natomiast wynika z przekonań o obowiązku wobec organizacji – może opierać się na wartościach, normach wzajemności czy poczuciu lojalności moralnej. Trzeci rodzaj – zaangażowanie typu trwanie – zakłada, że zawodnik pozostaje w klubie głównie dlatego, że odejście wiązałoby się z kosztami (ekonomicznymi, wizerunkowymi, społecznymi).

Ousmane Dembélé. Zbyt wysokie zaangażowanie emocjonalne, zbyt niskie normatywne

Dembélé dołączył do Barcelony jako dwudziestolatek i mimo ogromnego potencjału, jego pięcioletni pobyt obfitował w trudności adaptacyjne. Od początku można było zauważyć silne zaangażowanie emocjonalne – deklarował przywiązanie do klubu, cieszył się grą, a jego kontakt z publicznością i kolegami z drużyny często wskazywał na pozytywną więź. Jednocześnie jednak zaangażowanie normatywne wydawało się słabe (wyniki społeczne). Problemy z punktualnością, nieprzestrzeganie zaleceń dietetycznych czy braki w profesjonalizmie codziennym wskazywały na trudność w internalizacji wartości organizacyjnych.

Klub wykazywał dużą troskę – zapewniał mu wsparcie poprzez osobisty personel, m.in. kucharza i kierowcę. To działanie mogło wspierać zaangażowanie trwania – pozostanie w Barcelonie było dla Dembélé bezpieczne i komfortowe (wyniki osobiste), zwłaszcza w okresach kontuzji i niestabilnej formy. Gdy pojawiły się plotki o transferze, zawodnik deklarował chęć pozostania, a w 2022 roku przedłużono z nim kontrakt, m.in. dzięki silnemu poparciu trenera Xaviego, który najwyraźniej ufał emocjonalnemu wymiarowi ich relacji.

Decyzja Dembélé o odejściu do PSG w 2023 roku była zaskoczeniem – także dla trenera. Może to świadczyć o tym, że trener opierał swoją ocenę relacji z zawodnikiem głównie na przesłankach emocjonalnych, nie dostrzegając, że normatywne zaangażowanie zawodnika pozostawało niskie. Ostatecznie Dembélé, korzystając z opieki i zasobów oferowanych przez klub, rozwinął się piłkarsko, ale odpłacił się niespodziewanym rozstaniem, które – z psychologicznego punktu widzenia – można interpretować jako brak głębszego utożsamienia z wartościami organizacji.

Ten przypadek pokazuje, że w pracy psychologa sportowego, a także trenera, niezbędna jest wrażliwość na różne formy zaangażowania – oraz świadomość, że silna motywacja emocjonalna bez wsparcia normatywnego i świadomego trwania może być krucha i krótkotrwała.

Wnioski

Motywacja to dynamiczny proces, który zmienia się w zależności od tego jak postrzegamy sytuację. Nie jest stanem stałym – kształtują ją zarówno wewnętrzne zasoby zawodnika, jak i zewnętrzne warunki środowiska, w którym funkcjonuje.

Przykład Ansu Fatiego pokazuje, jak fizyczne obciążenia związane z uprawianiem sportu mogą działać demotywująco – wpływając negatywnie na jego zaangażowanie i efektywność w grze. Tymczasem LamineYamal, funkcjonujący w tym samym systemie, czerpie energię właśnie z fizycznych wyzwań, które go motywują i wzmacniają jego nastawienie na współpracę. Jego pozytywne podejście staje się impulsem dla całego zespołu.

Inaczej wyglądała sytuacja Ousmane’a Dembélé, którego motywacja była silnie związana z przeżyciami emocjonalnymi i presją wyniku. Choć to zaangażowanie bywa napędem do działania, jednocześnie może prowadzić do wypalenia – zwłaszcza gdy brakuje stabilizacji w codziennym, pozaboiskowym funkcjonowaniu.

Motywacja w sporcie to znacznie więcej niż tylko chęć wygrywania. To wielowymiarowy konstrukt psychologiczny, zależny od wielu czynników: rodzaju zadań, samooceny, poziomu wymagań wobec siebie, oczekiwań otoczenia czy zdolności do radzenia sobie z presją. Jednym z kluczowych – choć często niedocenianych – elementów wpływających na spadek motywacji są warunki pracy zawodnika. Po więcej informacji zapraszamy do książki „Pięć wymiarów człowieka”.

Właśnie o tym, jak środowisko i organizacja pracy mogą działać demotywująco, opowiemy szerzej w kolejnym artykule.

Victor Wekselberg

Ewelina Alwasiak

Pilkanozna.pl publikuje cykl tekstów autorstwa dr. Wekselberga oraz jego współpracowników z Instytutu Gaussa (igauss.pl) dotyczących szeroko rozumianej psychologii w sporcie – zarówno tej indywidualnej, jak i „zbiorowej”. Instytut Gaussa jest firmą doradczą badającą funkcjonowanie firm i pomagającej im w zakresie biznesowych strategii, doboru ludzi etc. Jeden z jego twórców, dr. Victor Wekselberg, na co dzień mieszkający w Katalonii, zajmuje się psychologią organizacji, także sportowych i ma w dorobku wiele prac związanych z tą tematyką.

guest
0 komentarzy
najstarszy
najnowszy oceniany

Najnowsze wydanie tygodnika PN

Nr 46/2026

Nr 46/2026

Ligi w Europie Świat

Zwycięskie pożegnanie z reprezentacją USA Mauricio Pochettino. Teraz czas na Manchester

Reprezentacja USA pokonała u siebie Haiti 2:0 w rewanżowym meczu 1/4 finału Dywizji A Ligi Narodów strefy CONCACAF. Gospodarze po raz ostatni zagrali pod wodzą Mauricio Pochettino.

73600495
Czytaj więcej

Ligi w Europie Świat

Camilo Mena zadebiutował w reprezentacji Kolumbii. Jak został oceniony?

W rozegranym w nocy z wtorku na środę polskiego czasu meczu Chile – Kolumbia w barwach gości zagrał Camilo Mena. Dla piłkarza Korony Kielce był to debiut w narodowych barwach.

2026.10.24 Kielce
Pilka nozna , PKO BP Ekstraklasa , sezon 2026/27
Korona Kielce - GKS Katowice
N/z Camilo Mena
Foto Tomasz Blaszczyk / PressFocus

2026.10.24 Kielce
Football , Polish top league , 2026/2027 season 
Korona Kielce - GKS Katowice 
Camilo Mena
Credit: Tomasz Blaszczyk / PressFocus
Czytaj więcej

Ligi w Europie Świat

Losowanie eliminacji EURO 2028. Kiedy i w którym koszyku będzie Polska?

Losowanie eliminacji EURO 2028 zbliża się wielkimi krokami. Reprezentacja Polski wkrótce pozna rywali w walce o awans na mistrzostwa Europy. Niestety, prognozowany podział na koszyki nie przynosi dobrych wiadomości. Biało-czerwoni mogą znaleźć się dopiero w trzecim koszyku. Kiedy odbędzie się losowanie i na kogo może trafić Polska?

2026.11.17 Wroclaw
pilka nozna UEFA Liga Narodow
Polska - Szwecja
N/z Adrian Benedyczak gol radosc bramka goal
Foto Mateusz Porzucek PressFocus

2026.11.17 Wroclaw
Football - UEFA Nations League Poland - Sweden
Polska - Szwecja
Adrian Benedyczak gol radosc bramka goal
Credit: Mateusz Porzucek PressFocus
Czytaj więcej

Ligi w Europie Świat

Michniewicz selekcjonerem europejskiej reprezentacji?! Jest faworytem!

Czesław Michniewicz może wrócić do pracy z reprezentacją narodową. Według litewskich mediów szkoleniowiec znalazł się na liście kandydatów do objęcia kadry Litwy. W grze jest również inny, były polski selekcjoner.

2022.11.16 Warszawa
Pilka nozna Reprezentacja
Mecz towarzyski 
Polska - Chile
N/z Czeslaw Michniewicz (Trener Head Coach)
Foto Tomasz Folta / PressFocus

2022.11.16
Wroclaw Football, Friendly Game
Poland - Chile
Czeslaw Michniewicz (Trener Head Coach)
Credit: Tomasz Folta / PressFocus
Czytaj więcej

Ligi w Europie Świat

Maksymalna kara po śmierci piłkarza. Bramkarz zawieszony!

Jesus Owono poznał karę za tragiczny faul podczas meczu Tenerife z FC Andorra. Hiszpańska federacja zawiesiła 25-letniego bramkarza na 12 spotkań. To najwyższa sankcja, jaką przewiduje regulamin za tego rodzaju przewinienie.

Athletic Club v Deportivo Alaves - LaLiga EA Sports Jesus Owono of Deportivo Alaves looks on prior to the LaLiga EA Sports match between Athletic Club and Deportivo Alaves at San Mames on May 11, 2025, in Bilbao, Spain. Bilbao San Mames Basque Country Spain RL_ATHvDALV_000002 Copyright: xRicardoxLarreinax
2025.05.11 Bilbao
pilka nozna , liga hiszpanska
Athletic Bilbao - Deportivo Alaves
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!
Czytaj więcej