Finisz eliminacji to nie jest polska specjalność

Tuż przed kluczowymi dla zespołu Adama Nawałki starciami ze Szkocją (czwartek, 8 października) oraz Irlandią (niedziela, 11 października) postanowiliśmy sprawdzić, jak w przeszłości reprezentacja Polski radziła sobie w końcówkach eliminacji wielkich turniejów. Odkurzone wspomnienia z najnowszej historii naszego futbolu niestety nie napawają optymizmem: polska drużyna narodowa zdołała wygrać zaledwie cztery z 20 meczów na finiszach dziesięciu ostatnich kwalifikacji do mistrzostw Europy lub świata.

Eliminacje mistrzostw świata USA 1994:

Reprezentacja Polski zanotowała bardzo dobry początek walki o awans na mundial w 1994 roku: na półmetku kwalifikacji drużyna prowadzona przez Andrzeja Strejlaua miała na koncie trzy zwycięstwa i dwa remisy, a grała przecież nie tylko z San Marino, ale też Turcją, Anglią i Holandią. Druga część walki o mistrzostwa świata była już jednak fatalna w wykonaniu biało-czerwonych – komplet pięciu porażek, tylko dwa strzelone gole i ostatecznie Polacy zajęli czwarte miejsce w grupie B. W końcówce eliminacji nasza kadra przegrała 1:2 z Turcją na wyjeździe oraz 1:3 z Holandią w Poznaniu.

Eliminacje mistrzostw Europy Anglia 1996:

Na finiszu eliminacji Euro 96 reprezentacja Polski mierzyła się na wyjazdach z drużynami, które pokonała w pierwszych meczach: Słowacją oraz Azerbejdżanem. Niestety, biało-czerwoni nie byli w stanie powtórzyć korzystnych wyników i na mistrzostwa Europy ostatecznie nie pojechali. W Bratysławie polegliśmy aż 1:4, z Azerami zaś bezbramkowo zremisowaliśmy. Po drugim z tych spotkań z funkcją selekcjonera pożegnał się Henryk Apostel.

Eliminacje mistrzostw świata Francja 1998:

W rywalizacji o mundial we Francji Polacy trafili do bardzo silnej grupy z Anglią oraz Włochami i znowu wielką imprezę mogli obejrzeć jedynie w telewizji. Do dwóch ostatnich gier nasza reprezentacja przystępowała już bez szans na sukces w postaci awansu. Biało-czerwoni prowadzeni od niedawna przez Janusza Wójcika pokonali 3:0 Mołdawię na wyjeździe po hat-tricku Andrzeja Juskowiaka, ale kilka dni później skompromitowali się w Tbilisi, przegrywając z Gruzją 0:3.

Eliminacje mistrzostw Europy Belgia i Holandia 2000:

Walka o przepustki na Euro 2000 trwała do samego końca i to z udziałem Polaków. We wrześniu 1999 roku nasza reprezentacja zremisowała bezbramkowo z Anglią w Warszawie, co sprawiło, że o wszystkim miał zdecydować mecz ostatniej kolejki przeciwko pewnej już awansu Szwecji. Podopieczni Janusza Wójcika nie wytrzymali jednak presji i przegrali w Solnej 0:2. Polska nie awansowała do baraży o mistrzostwa Europy, a PZPN zrezygnował z usług dotychczasowego selekcjonera.

Eliminacje mistrzostw świata Korea i Japonia 2002:

Pierwsze w najnowszej historii polskiego futbolu udane eliminacje nastąpiły dopiero na początku XXI wieku. Awans na mundial do Korei i Japonii Polacy – jako pierwsi w Europie – wywalczyli po meczu z Norwegią (3:0) rozegranym we wrześniu 2001 roku. Do dwóch ostatnich kolejek zespół Jerzego Engela przystępował więc już jako finalista mistrzostw świata. Mistrzowskiej formy biało-czerwoni jednak nie pokazali: najpierw zostali rozgromieni 4:1 przez Białoruś w Mińsku, zaś na zakończenie zmagań zremisowali 1:1 z Ukrainą w Chorzowie.

Eliminacje mistrzostw Europy Portugalia 2004:

Mimo koszmarnego startu eliminacji, przed dwiema ostatnimi kolejkami Polska wciąż miała szanse na awans do mistrzostw Europy w Portugalii. Drużyna Pawła Janasa przegrała jednak u siebie ze Szwecją 0:2 i w ostatniej serii gier musiała liczyć nie tylko na siebie, ale też na korzystny wynik w meczu Szwedów z Łotyszami. Biało-czerwoni pokonali 2:1 Węgrów w Budapeszcie po dwóch golach Andrzeja Niedzielana, jednak Łotwa sensacyjnie wygrała w Solnej i to ona – poprzez baraże – awansowała na Euro.

Eliminacje mistrzostw świata Niemcy 2006:

Trener Janas ostatecznie poprowadził reprezentację na wielkim turnieju, ale dopiero w 2006 roku. Polska wywalczyła awans na mundial w Niemczech, ustępując w grupie eliminacyjnej tylko Anglii. Na finiszu kwalifikacji biało-czerwoni mierzyli się z rywalami z Wielkiej Brytanii. We wrześniu 2005 roku w Warszawie wygraliśmy 1:0 z Walią po rzucie karnym wykorzystanym przez Macieja Żurawskiego. Miesiąc później Polacy przegrali 1:2 na Old Trafford z Anglikami, ale korzystne wyniki w innych grupach dały naszej drużynie narodowej bezpośredni awans z drugiego miejsca.

Eliminacje mistrzostw Europy Austria i Szwajcaria 2008:

Po historyczny awans do mistrzostw Europy Polacy sięgnęli pod wodzą Leo Beenhakkera. Biało-czerwoni w znakomitym stylu wygrali bardzo mocną grupę, w której mierzyli się m.in. z Portugalią, Serbią, Belgią i Finlandią. Awans do turnieju finałowego polscy piłkarze zapewnili sobie w przedostatniej kolejce, zwyciężając 2:0 z Belgią. Bohaterem tamtego meczu (strzelił w nim oba gole), jak i całych eliminacji, był Euzebiusz Smolarek. Na zakończenie kwalifikacji Beenhakker wystawił po części rezerwowy skład przeciwko Serbii – spotkanie w Belgradzie zakończyło się remisem 2:2.

Eliminacje mistrzostw świata RPA 2010:

Fatalne eliminacje i równie zły ich finisz Polska zaliczyła przed mundialem w 2010 roku. Do dwóch ostatnich meczów nasza reprezentacja przystępowała jedynie z czysto matematycznymi szansami na awans i z tymczasowym selekcjonerem Stefanem Majewskim na ławce. W Pradze biało-czerwoni przegrali 0:2 z Czechami, a potem na zaśnieżonym i opustoszałym Stadionie Śląskim w Chorzowie ulegli 0:1 Słowacji. O wyniku drugiego z tych spotkań przesądził samobójczy gol Seweryna Gancarczyka.

Eliminacje mistrzostw świata Brazylia 2014:

Polacy jako gospodarze imprezy nie musieli uczestniczyć w eliminacjach Euro 2012. Do walki o udział w kolejnym wielkim turnieju przystąpili więc dopiero we wrześniu 2012 roku już pod wodzą Waldemara Fornalika. Mimo bardzo przeciętnej gry przez całe kwalifikacje, na dwie kolejki przed końcem zmagań biało-czerwoni mieli jednak jeszcze pewne szanse na awans. Nadzieje zostały pogrzebane w Charkowie, gdzie w przedostatniej serii gier nasza drużyna narodowa przegrała 0:1 z Ukrainą. Na zakończenie walki o mundial w Brazylii a zarazem przygody Fornalika z posadą selekcjonera, reprezentacja Polski przegrała 0:2 z Anglią na Wembley.

Jak pokazują powyższe przykłady, końcówka eliminacji zwykle nie była najszczęśliwszym czasem dla reprezentacji Polski. W ciągu ostatnich 22 lat na finiszach walki o awans do wielkich turniejów – biorąc pod uwagę dwie ostatnie kolejki poszczególnych kwalifikacji – biało-czerwoni zdołali wygrać zaledwie czterokrotnie (z Mołdawią, Węgrami, Walią oraz Belgią). W tym okresie ani razu nie zdarzyło się, aby Polacy w dwóch ostatnich meczach sięgnęli po komplet punktów.

Najlepszy finisz eliminacji w najnowszych dziejach polskiej piłki osiągnęła drużyna Leo Beenhakkera, która w końcówce rywalizacji o Euro 2008 zdobyła cztery „oczka” w starciach z Belgią i Serbią. Właśnie tą drogą powinni pójść aktualni reprezentanci Polski – jeśli bowiem zespół Adama Nawałki wywalczy cztery punkty w meczach ze Szkotami oraz Irlandczykami, wówczas niezależnie od wyników innych drużyn zapewni sobie bezpośredni awans do przyszłorocznych mistrzostw Europy.

Konrad Witkowski

Follow @Kon_Witkowski