Pep Guardiola – geniusz futbolu i jego emocjonalne wyzwania
Pep Guardiola to postać wyjątkowa – trener, który nie tylko zmienił sposób gry swoich drużyn, ale też stał się ikoną nowoczesnego futbolu. Jego kariera to historia wielkich sukcesów i intensywnych emocji, które – paradoksalnie – mogą być zarówno jego największym atutem, jak i największym obciążeniem.
FC Barcelona (2008–2012): perfekcja i pasja
Guardiola objął Barcelonę jako niedoświadczony trener, ale szybko uczynił z niej drużynę marzeń. W ciągu czterech lat poziom sukcesów jego drużyny był bezprecedensowy – zespół zdobył 14 na 19 możliwych tytułów, co świadczy o wyjątkowych kompetencjach trenerskich Guardioli. Zaproponował futbol oparty na doskonałej organizacji i współpracy. Już na pierwszym spotkaniu z piłkarzami nakreślił swoją filozofię – inaczej ustawił cele i to zmieniło wszystko:
„Jestem członkiem tego klubu przez wiele lat i jestem świadomy błędów jakie były popełnione w przeszłości, będę was bronił do śmierci , ale także powiem, że będę bardzo wymagający dla was, tak jak jestem dla siebie. Mogę wybaczyć wam każdy błąd, ale nie wybaczę jeśli nie dacie swojego serca i ducha Barcelonie. Nie proszę was o wyniki, tylko o ‘performance’” (tłumaczenie i podkreślenie własne – VW).
Dla psychologa kluczowe są tu dwie rzeczy: po pierwsze, Guardiola stawiał na jakość gry, a nie trofea, po drugie – motywował emocjami, często skrajnymi. Podczas meczów jego energia była wszechobecna. Gwałtownie gestykulował, podskakiwał nie tylko po golach, żywo dyskutował z sędziami – czasem tak intensywnie, że kończył na trybunach. Po porażkach nie szukał wymówek, ale w trudnych chwilach potrafił również stosować prowokacje, jak choćby wtedy, gdy publicznie stwierdził, że nie wierzy w dogonienie Madrytu – zmuszając tym samym swoich piłkarzy do jeszcze większego wysiłku (świetna manipulacja poprzez ustawnie celu w dół). Z psychologicznego punktu widzenia interesujący jest emocjonalny język Guardioli.
Po przegranym meczu finałowym w pucharze Hiszpanii z odwiecznym rywalem – Realem Madryt tak skomentował fakt wystawienia rezerwowego bramkarza (Pinto): „To byłby brak szacunku do niego [Pinto] i drużyny, gdybym tego nie zrobił, ponieważ nie ma żadnej gwarancji, że Barca wygrałaby finał z Valdesem” (podkreślenie własne). Guardiola uznał, że ponieważ Pinto grał we wszystkich poprzednich meczach pucharowych, musiał także wystąpić w finale.
Język używany do oceny meczów zawiera wiele słów mobilizujących, np. „Podziwiam hart ducha zawodników. Mają duże doświadczenie, zarówno fizycznie jak i psychicznie, i wiedzieli, jak pchać grę do przodu”. Inna wypowiedź: „Alexis skradł moje serce, chcę szczególnie pogratulować Alexisowi, bo grał fantastyczny mecz” (podkreślenie własne).
W ostatnim sezonie Pepa Barça zajęła tylko 3 miejsce w lidze i nie zdobyła jakiegokolwiek pucharu. Po trzech latach absolutnej dominacji, w czwartym sezonie jego Barcelona zaczęła tracić rezon – drużyna zmęczyła się intensywnym stylem zarówno na boisku, jak i poza nim. Guardiola niespodziewanie ogłosił odejście, tłumacząc decyzję swoim wypaleniem. Okazało się także, że pogorszyła się jakość realizacji jej stylu gry. Przez cztery lata, gdy trenerem FCB był Pep Guardiola, Barça stosowała system gry stworzony przez Johana Cruyffa.
W tym miejscu warto przywołać statystykę, która wskazuje na poziom współpracy w zespole, a jest nią procent zdobytych bramek z asystą. Przez pierwsze trzy lata Guardioli Barça wygrała trzy razy z rzędu mistrzostwo La Liga i średnia bramek z asystą wyniosła 67%, podczas, gdy średnia Realu Madrytu wyniosła w tym okresie 55%. Madryt w tych latach zajął w lidze trzy razy drugie miejsce. Różnice pomiędzy Barcą a Realem w tej statystyce odwróciły się w czwartym sezonie Guardioli, gdy Barça miała 62% goli po asystach, a Madryt aż 71%. I chyba nie przypadkiem został mistrzem. Ciekawe, że w pierwszych czterech latach Real systematycznie podnosił procent bramek z asystą (48%, 52%, 67%, 71%). A może była to zasługa Barcy i tego, że narzuciła pewien trend?
Ciekawie, warto tu zauważyć, ta statystyka wyglądała dla sezonów 21/22 i 22/23. W pierwszym z nich Barca miała wysoki wskaźnik współpracy – 76%, ale Real tylko o 2% niższy i wygrał ligę z trzynastoma punktami przewagi. A w pierwszym pełnym roku Xaviego ten wskaźnik współpracy Barcy podniósł się do 81% a Real miał 76% i przegrał ligę 10. punktami.
Bayern Monachium (2013–2016): obsesja, która męczy
Po rocznej przerwie w pacy zawodowej Guardiola objął stery Bayernu, drużyny, która właśnie zdobyła Ligę Mistrzów. Przejął potężny zespół, lecz choć trzykrotnie triumfował w Bundeslidze, nie zdołał powtórzyć europejskiego sukcesu. Kluczowe może być tu jedno słowo, którym kataloński dziennikarz Martí Perarnau opisał Guardiolę – „obsesyjny”. Jego intensywność nie słabła – zarówno na meczach, jak i treningach. Jeden z jego piłkarzy, Thiago Alcântara, stwierdził, że Guardiola wyczerpuje ich psychicznie i fizycznie, a jednocześnie postrzegał go jako lepszego psychologa niż taktyka – co, paradoksalnie, nie zawsze działało na korzyść zespołu. Taktycznie jego Bayern był podobny do jego Barçy – dominacja w posiadaniu piłki, wysoki pressing i niezwykła wszechstronność zawodników. Guardiola eksperymentował z formacjami, przesuwając np. Philippa Lahma na środek pola czy ucząc środkowych obrońców rozgrywania jako pomocników. Mimo to nie zdołał wygrać Ligi Mistrzów, co dla wielu kibiców było rozczarowaniem. A miał już Lewandowskiego w drugim roku. Po trzech latach Guardiola opuścił Monachium. Być może pamiętał czwarty, gorszy rok w Barcelonie, może kusiła go nowa przygoda w Manchesterze City, a może po prostu jego emocjonalny styl znów zderzył się z ogromną ambicją trenera.
Manchester City (2016–dziś): czy można ujarzmić emocje?
Praca w Anglii to nowy rozdział. Guardiola zbudował w City drużynę niemal doskonałą, zdobywając kolejne trofea i rewolucjonizując grę w Premier League. Ale pewna rzecz się powtarzała – nie malała intensywność okazywanych przez niego emocji. W sezonie 2024/25 jego zespół popadł w kryzys, przegrywając 9 z 12 meczów w ciągu dwóch miesięcy. Po przegranym meczu z Juventusem (11.12.24), dwa dni później, przed starciem z Manchesterem United, Guardiola w BBC po raz pierwszy publicznie przyznał – „Im mniej emocjonalny jesteś, tym lepiej”. Czyżby po latach walki ze sobą zrozumiał, że jego własne emocje mogą być równie destrukcyjne, a nie tylko motywujące?
Jego metody nadal budzą podziw – analiza rywali, drobiazgowe planowanie i elastyczność taktyczna pozwoliły City dominować w Anglii. Piłkarze pod jego wodzą stają się wszechstronni – Kyle Walker czy João Cancelo odgrywali role zarówno obrońców, jak i pomocników, a Kevin De Bruyne stał się kluczową postacią dzięki swobodzie w kreowaniu akcji. Jednak presja, jaką Guardiola wywiera na zawodnikach, wciąż może stanowić problem. Wielu graczy przyznawało, że praca z nim jest wymagająca nie tylko fizycznie, ale i psychicznie. „Nie odpoczywasz nawet przez sekundę” – mówił kiedyś Leroy Sané. Z drugiej strony, zawodnicy tacy jak Bernardo Silva czy Rodri twierdzą, że jego dbałość o szczegóły czyni ich lepszymi piłkarzami.
Dziedzictwo i pytanie o przyszłość
Geniusz Guardioli jest niezaprzeczalny. Być może uda się w końcu Pepowi po wygraniu 74% meczów w karierze trenera dostosować poziom emocji w treningach tak, aby nie wymęczać nie tylko swoich zawodników, lecz także i siebie.
A dla psychologa to byłaby gratka sprawdzić jak pomóc takiemu trenerowi. Szkolenia dla menedżerów tutaj nie pomogą. Opisany problem nie dotyczy tylko niektórych innych trenerów, ale także menedżerów w biznesie (patrz „Mała książeczka o współpracy” mojego współautorstwa).
Victor Wekselberg
Ewelina Alwasiak
Ligi w Europie Premier League
30 czerwca zakończy się umowa wypożyczenia Andre Onany do tureckiego Trabzonsporu. Kameruńczyk przynajmniej na razie wraca zatem na Old Trafford i obecnie wszystko wskazuje na to, że rozpocznie przygotowania do nowego sezonu pod wodzą Michaela Carricka.
Ligi w Europie Premier League
Bezkrólewie na stanowisku trenera Liverpoolu po zwolnieniu Arne Slota nie potrwa długo. Fabrizio Romano poinformował, że Liverpool osiągnął pełne porozumienie z nowym szkoleniowcem, który wkrótce obejmie stery na Anfield.
Ligi w Europie Premier League
Do drużyny Roberto De Zerbiego dołączyć może Savinho z Manchesteru City.
Ligi w Europie Premier League
Po latach sukcesów w Manchesterze City Bernardo Silva ma być o krok od zmiany klubu. Kierunek? Jedna z największych marek w Europie.
Ligi w Europie Premier League
Klub z północnej części Londynu poszukuje nowego środkowego obrońcę. W orbicie zainteresowań Spurs znalazł się piłkarz Dinama Zagrzeb – Sergi Dominguez.
Trener genialny będąc jeszcze piłkarzem. Obserwował swoich trenerów. Kształtując swój warsztat. Taki kandydat na trenera reprezentacji Polski marzy się mi jako kibicowi.