Polska Ekstraklasa

08.11.2019 11:00

Ma 72 lata i wciąż biega z gwizdkiem

Na początku września skończył 72 lata i wciąż sędziuje mecze w oficjalnych rozgrywkach. Stefan Szymanek z Siedlec, rocznik 1947, To na pewno jeden z najstarszych, a może nawet najstarszy aktywny sędzia piłkarski w Polsce.

Sędzia Stefan Szymanek jest prawdopodobnie najstarszym polskim arbitrem

W 1976 roku mistrzostwo Polski zdobyła Stal Mielec, królem strzelców Ekstraklasy został Kazimierz Kmiecik, a reprezentacja pod wodzą Kazimierza Górskiego zdobyła srebrny medal na igrzyskach olimpijskich w Montrealu. Również wtedy, 43 lata temu, Szymanek zapisał się na kurs sędziowski. Miał 29 lat i był świeżo po zawieszeniu butów na kołku jako piłkarz.

– Grałem w Pogoni Siedlce. To był trzeci poziom, taki jak dziś druga liga. Walczyliśmy o awans, ja byłem stoperem. Skończyłem wcześnie grać, bo się nie chciało. Miałem dobrą pracę w siedleckim MOSiR-ze. Najpierw na hali, później wysłali mnie nad zalew siedlecki. Tam wynajmowałem ludziom kajaki, rowery wodne. W klubie chcieli, żebym jechał latem na obóz. Powiedziałem, że pojadę, jeśli załatwią mi, że wrócę i dalej będę mógł tam pracować. Nie zgodzili się, a ja wymyśliłem, że boli mnie żołądek i nie pojechałem – opowiada.

Trenerem Pogoni został wtedy Henryk Apostel. Późniejszy selekcjoner dopiero rozpoczynał karierę szkoleniową. Szymankowi zaproponowano posadę trenera zespołu rezerw. – Zaraz zaczęli gadać, że w klubie nie ma pieniędzy. Przyszedł taki kierownik i mówi, że w listopadzie pana zwolnimy, a w styczniu przyjmiemy. Żeby nie płacić pensji za grudzień. I tak się skończyło. Później przyszli z OZPN-u i zaproponowali pracę. Zgodziłem się. W 1976 zrobili kurs sędziowski, zdałem egzamin i zacząłem sędziować rozgrywki na naszym szczeblu – wspomina.

Jako sędzia doszedł, stosując stare nazewnictwo, do drugiej ligi (jako asystent) i do trzeciej (jako główny). Pracował najczęściej z Krzysztofem Karasiem i Henrykiem Gemzą. Oni też sędziują do dziś. Na przestrzeni lat Szymanek obserwował sędziowskie początki innego siedlczanina, Krzysztofa Jakubika, dziś arbitra międzynarodowego. 

– Mieliśmy z Witkiem, jego ojcem, sędziować mecz. We dwóch, trzeciego nie było. Krzysiek pojechał z nami i Witek mówi: puśćmy go na środek. A on nie miał jeszcze papierów, był przed egzaminem. Ja mówię: dawaj. Dobrze mu poszło, ale ktoś z miejscowych się poskarżył, że sędzia nie miał papierów. Była afera, ale jakoś przeszło. Krzysiek miał wtedy może z siedemnaście lat – mówi.

Dziś 72-latek sędziuje mecze rozgrywek dziecięcych (oficjalne, pod egidą PZPN) oraz ligi LZS (Ludowych Zespołów Sportowych). To rozgrywki niezrzeszone w strukturach krajowego związku, odpowiednik angielskiej Sunday League. Mecze rozgrywane są w niedzielę w podsiedleckich wsiach, prowadzi je dwóch arbitrów głównych. Jak radzi sobie pod względem kondycyjnym? 

– Mam grupę kilku sędziów oldbojów, których nie dotyczą egzaminy kondycyjne – mówi Adam Kleszcz, szef sędziów w okręgu siedleckim. – Zaliczają egzaminy teoretyczne, posiadają ważne badania, mają wykupioną licencję. Nie muszą biegać na zaliczenie. Mogą sędziować grupy młodzieżowe, bo tam wystarczy się dobrze ustawić, doświadczenie robi swoje. Nawet trenerzy mówią, że wolą takiego sędziego niż młodego, który dopiero się uczy.- Na LZS-ach jest najłatwiej. Jak stoper będzie stał przez cały mecz, to i ja tak przestoję. Bo mam linię spalonego i aut. Na meczach rodzice są szaleńczy. Potrafią nawet wpaść na boisko. Jak ktoś trąci jego dziecko, od razu jest płacz.Sędziowanie dzieciom – mimo że z pozoru nieskomplikowane – wcale łatwe nie jest. Wszystko przez przepisy, które w odniesieniu do „najmłodszych” rozgrywek potrafią zmieniać się co sezon. – Teraz to jest tragedia! Wymyślają nie wiadomo co. Jedni grają na małe bramki, drudzy na troszkę większe, niektórzy wszerz boiska, niektórzy na orlikach. A egzaminy są już całkiem poplątane. A, B, C, D, wybierz prawidłową odpowiedź. A tam trzy prawidłowe, a jedna nie – mówi.

Dzisiejszym piłkarzom Szymanek zazdrości przede wszystkim warunków do trenowania, a sędziom technologii. – Miałem treningi na korcie tenisowym, bramki były przy murze. Czasami szło się w teren. Stare tory kolejowe, było trochę zielonego. I tam trenowaliśmy. Jurka Krzyżanowskiego, który u nas zaczynał, a potem grał w Broni Radom, wzięli do Lecha Poznań. Gdzie on się uczył? Oprócz treningów kopał codziennie po dwie godziny o mur banku. I tak wypracował technikę – wspomina. 

– Asystenci mają teraz łatwiej, bo VAR za nich pracuje. Jeśli chodzi o przepisy, powinno zmienić się jedną rzecz. Tyle jest przypadków symulacji w polu karnym, że jeżeli jest faul, a nie była to stuprocentowa sytuacja na strzelenie gola, powinien być rzut wolny pośredni z pola karnego. Jeżeli sytuacja była stuprocentowa, wtedy rzut karny – uważa. 

Szymanek rozpoczął kolejny sezon przygody z gwizdkiem. W obsadzie na każdy weekend jego nazwisko można zobaczyć przynajmniej przy dwóch meczach. I tak do listopada, do końca rundy. A zimą – hala. Ale nie tylko w roli sędziego.

– Są turnieje oldbojów, na które my jako Wydział Sędziowski Siedlce wystawiamy drużynę – mówi Kleszcz. – Jeśli nie będzie miał kontuzji, a żadnej nie zgłaszał, to zagra. Spotykamy się na treningach. Młodzi nie przychodzą, rezygnują, a Stefan zawsze jest. Czasem sam z siebie zakłada dres i wychodzi biegać nad zalew…

Wśród młodszych sędziów wzbudza podziw. Również tym, że bez problemu radzi sobie z obsługą Extranetu. To internetowy system wprowadzony jakiś czas temu przez PZPN. Po każdym meczu sędzia musi usiąść przed komputerem i uzupełnić sprawozdanie. Koniec sędziowania? Takich planów póki co nie ma. 

– Emerytura nieduża, więc można dorobić sobie parę groszy, żeby mieć na… Już nie palę, więc na papierosy nie muszę!

MATEUSZ SOKOŁOWSKI

Możliwość komentowania została wyłączona.