07.06.2020 09:03

Cicha piłkarska rewolucja

Na razie jest przyzwolenie i nawet coś na kształt rekomendacji FIFA na dokonywanie pięciu zmian w czasie meczu. Już tylko od władz poszczególnych lig będzie zależało, czy w duszącej od gęstości kolejek i wysokich temperatur końcowej fazie sezonu, zechcą skorzystać z dodatkowej butli tlenu.

(fot. Reuters)

TOMASZ LIPIŃSKI

Jak po każdym mieszaniu w przepisach, zdania są podzielone. Od entuzjastycznych po krytyczne podniosły się głosy po całym świecie. Polski nie wyłączając. Na czele naszej opozycji stanął Zbigniew Boniek. Jeszcze kiedy na korytarzach IFAB (International Football Association Board) tylko szeptano o takiej ewentualności, prezes PZPN odnosił się do niej lekceważąco. Natomiast kiedy już klamka zapadła i decyzje o otwarciu drzwi pozostawiono woli krajowych federacji, nie krył oburzenia, a nawet obrzydzenia: – Nie przyjmiemy tych zmian w Polsce – deklarował z całą stanowczością. – To nie jest piłka nożna. Ta decyzja nie ma podstaw, jest tylko populistyczna. Absurdalne jest twierdzenie, że jest to uzasadnione szalonym rytmem meczów, który nas czeka.

Pierwsze za

Na drugim biegunie usadowił się trener Legii Warszawa. Aleksandar Vuković uznał, że to bardzo dobre rozwiązanie i nie widzi żadnego argumentu przeciw. – Jedyne co było dla mnie istotne to fakt, by przy okazji tych zmian nie zwiększyła się liczba przerw w meczu – mówił. – Roszady pozwolą nam utrzymać tempo spotkania i lepiej zarządzać siłami zawodników.

Zanim rozważymy kilka ważnych za i przeciw i odniesiemy się do lig, gdzie przepis o pięciu zmianach obowiązuje i to od prawie trzech lat – tak, są takie – to dla porządku wypunktujmy najnowsze postanowienia IFAB. Po pierwsze – każda drużyna może dokonać maksymalnie pięciu zmian, w przypadku dogrywki sześciu, ale tylko tam, gdzie rozgrywki dopuszczają jedną dodatkową zmianę w dogrywce. Po drugie – niewykorzystane zmiany oraz okazje do nich przechodzą do dogrywki. Po trzecie – każda drużyna będzie miała trzy możliwości dokonywania zmian, zmiany mogą być dokonywane także w przerwie meczu. Po czwarte – jeśli drużyny dokonają zmian w tym samym czasie, będzie to liczone jako jedna z trzech możliwości każdej drużyny. Teraz wszystkie działania zmierzają do tego, żeby za wszelką cenę i wszelkimi sposobami zakończyć sezon. Wyłonić mistrza, pucharowiczów i spadkowiczów w rywalizacji sportowej, a nie przy zielonym stoliku. Najdalej do końca lipca trzeba opędzić rozgrywki ligowe, w sierpniu zająć się europejskimi pucharami. Bach, bach, wystrzelać się z wszystkich dostępnych terminów i nie bacząc na nic, przeć konsekwentnie do mety.

Chodzi więc o to, żeby zgadzała się ilość, jakością nikt się nie przejmuje, nikt nie staje w jej obronie. Wygłodniały piłki kibic przełknie ze smakiem nawet zakalca. Bo nie ma co się oszukiwać, w tej szaleńczej gonitwie i letnich żniwach raczej nie uświadczymy piękna w futbolu. To nie jest tak, że jak piłkarze dostali po dwa miesiące niezaplanowanego odpoczynku (umownego odpoczynku, przecież bierni całkowicie nie pozostali), to teraz starczy im pary na wszystko i ciut więcej, wykonają z uśmiechem na ustach 300 procent normy. Nie da się odpocząć na zapas. Nie da się oszukać nawet najlepiej wytrenowanego organizmu i głowy ustawionej przez najlepszego mental coacha. Zmęczenie intensywnością, znużenie izolacją, powtarzalnymi procedurami i przede wszystkim pustymi trybunami przyjdzie szybciej niż niektórym się wydaje. Mecze staną się trudne od oglądania, jedne podobne do drugich.

Przypomnijmy sobie fazy pucharowe wielkich imprez piłkarskich: mistrzostw świata i Europy, po których tak wiele zawsze sobie obiecujemy i zazwyczaj czujemy niedosyt. Bo serca piłkarzy chciały, a nogi już nie bardzo mogły. O wynikach decydowały łut szczęścia lub stały fragment. Tylko emocje w połączeniu z rzutami karnymi ratowały twarz niejednemu ćwierćfinałowi lub półfinałowi. Stąd te zmiany numer 4 i 5. One pomogą tchnąć w widowisko świeżego ducha, sprawią, że w przygaszającym ognisku pojawi się nowa iskra, wprowadzą dodatkowy element zaskoczenia. Na tę zaletę nowości zwrócili uwagę trenerzy, którzy przetestowali ją na własnej skórze. Już od początku sezonu 2017-18 system pięciozmianowy testowo wprowadzono na poziom trzeciej i czwartej ligi we Włoszech. Do szkoleniowców drużyn z tych kategorii uderzono więc w pierwszej kolejności z pytaniami o wnioski. Pierwszy był taki, że trenerzy raczej ochoczo korzystali z powiększonego limitu. Im lepsza drużyna, tym chętniej – to zrozumiałe, bo i większe pole manewru, i bardziej wyrównana kadra. W trzech najlepszych drużynach Serie C w liczbach wyglądało to następująco: Monza nie wykorzystała limitu tylko w 3 meczach na 27, Vicenza w 4, Reggina dokonała 138 zmian na 145 możliwych. Cristian Brocchi, który odpowiada za wyniki Monzy, gdzie dziś rządzi dobrze znany duet Silvio Berlusconi – Adriano Galliani, stał się słupem reklamowym regulaminowej innowacji. – Zwiększyła się intensywność meczów, co za tym idzie podnosiła się jakość widowiska. Więcej zmian wpływało także dobrze na drużynę jako grupę, ponieważ wszyscy czuli się potrzebni i zaangażowani. Przy okazji Brocchi udzielił rad w temacie taktyki zmian. Najczęściej stosował system 2-2-1. Co się kryło za tymi numerkami? Dwie podwójne zmiany, jedna po godzinie gry, druga w okolicach 75 minuty, ostatnią pojedynczą zostawiał na samą końcówkę. Zmian dokonywał na skrzydłach, w ataku i na pozycji ofensywnego pomocnika. Oczywiście to wszystko w przypadku, kiedy nie zachodziły nieprzewidziane, na przykład kontuzjami okoliczności.

Drugie za

W idealnym świecie powinno być tak, że mądrzejsze o kryzys wywołany koronawirusem FIFA i UEFA zdecydują o stopniowym okrajaniu międzynarodowego kalendarza, napiętego do granic możliwości i przyzwoitości. Skonstruują taki, który będzie uwzględniał sytuacje awaryjne, w którym bez problemów znalazłyby się terminy zastępcze. To jednak mrzonki. Cięcia, czyli zmniejszenie krajowych lig, liczby uczestników mundiali czy Euro, to w praktyce zgubna polityka, to występowanie wbrew interesom, w których rządzi pieniądz, a nie zdrowy rozsądek. Dlatego niezmiennie będą rosły zamiast maleć największe imprezy, już zaakceptowano nową formułę klubowych mistrzostw świata, która wymaga zaangażowania większej liczby drużyn i zajmie więcej czasu. Majstruje się przy Lidze Mistrzów, planuje wprowadzenie jeszcze jednego pucharu. I dalsze eksploatowanie piłkarzy ponad stan. Jeśli nie ma co liczyć na to, że FIFA lub UEFA odbiorą coś sobie, choć w pogoni za jeszcze większymi zyskami, połykają własny ogon, to chyba lepiej zadowolić tym, że coś oferują w zamian. Właśnie te dwie dodatkowe zmiany, które teoretycznie pozwolą na dwie rzeczy.

Po pierwsze – pomogą wyeliminować największą wadę systemu rotacyjnego. Ten termin już parę lat temu wszedł do słownika piłkarskiego. I stał się przekleństwem kibica. Przychodzi jeden z drugim na stadion, płaci za bilet i zamiast ulubionych piłkarzy widzi w składzie drugi garnitur, bo akurat trener zarządził głęboką rotację. A jak jeszcze za tym przyjdzie porażka, to kibic czuje się i oszukany, i wściekły. Natomiast więcej zmian zwiększałoby szanse oglądania w podstawowym składzie najlepszych, choć niekoniecznie w pełnym wymiarze. Nie szkodzi, czasami 45 lub 60 minut może być wystarczające zarówno dla wyniku jak i satysfakcji kibica. Zdrowia piłkarza też. I wilk syty, i owca cała.

Z argumentem za utrzymaniem jakości meczów w czasach ogromnego ich nasilenia, wręcz przeładowania, wiąże się argument medyczny, chyba najgłośniej podnoszony przez orędowników natychmiastowego wprowadzenia nowego systemu. – Bezpieczeństwo piłkarzy jest priorytetem, a zbyt duża liczba meczów w krótkim czasie mogłaby narazić ich na kontuzje – ogłosiła FIFA. Pod tym samym komunikatem podpisało się wielu lekarzy sportowych i trenerów od przygotowania fizycznego. Oni przewidują, że nadmierne obciążenia wpłyną na liczbę kontuzji mięśniowych, a możliwość przeprowadzenia większej liczby zmian znacznie obniży takie ryzyko. Praktyk trener Brocchi podzielił to zdanie.

Za wprowadzeniem pięciu zmian opowiedziała się Bundesliga i La Liga. Dużo przemawia za tym, że na tak wypowie się Serie A. UEFA zamierza dokończyć pucharowy sezon na starych zasadach, czyli trzy zmiany plus jedna w dogrywce.

Przeciw

Nie zmienia się zasad w trakcie gry. O tym każde dziecko wie i to argument, z którym najtrudniej dyskutować. To święta zasada w sporcie: jeśli zaakceptowało się jakieś warunki na starcie, to wypadałoby się ich trzymać do końca. Ich naruszenie spowodowałoby pogwałcenie fair play. Oczywiście wszyscy zyskaliby możliwość pięciu zmian, z tym że dla jednych byłaby to tylko teoretyczna szansa, dla innych jak najbardziej praktyczna. Jeśli dwie drużyny na poziomie drugiego czy nawet trzeciego rezerwowego mogą trzymać podobny poziom, to na pozycji czwartego lub piątego już jeden zyska wyraźną przewagę. Pogłębi się dystans między biednymi i bogatymi. Nic dziwnego, że trener Vuković tak radośnie wypowiadał się o nowej piątce, skoro przy dobrych wiatrach (bez kartek i kontuzji) mógłby wystawić dwie równorzędne jedenastki. Niewielu ma taki komfort. Nie można też przejść obojętnie nad wątpliwościami prezesa Bońka. Jeśli zdarzą się trzy wymuszone kontuzjami zmiany, wtedy jeden trener traci możliwość dokonania dwóch kolejnych, bo wyczerpie czasowy limit? Będzie więc podwójnie poszkodowany względem drugiego trenera, na którego zespół nie spadła plaga kontuzji. Kolejna niesprawiedliwość.

Tyle zmian może wywołać duże zamieszanie na boisku. Pięciu nowych zawodników z jednej strony i pięciu z drugiej, razem dziesięciu, to tak jakby pojawiła się trzecia drużyna. W sumie 32 zawodników. Jak to wszystko utrzymać w ryzach, jaki nadać ład i skład? Żeby się przekonać, trzeba to zobaczyć. Choć nie w meczach Ekstraklasy.

Możliwość komentowania została wyłączona.

Najnowsze wydanie tygodnika PN

Nr 44/2026

Zobacz numer

Ligi w Europie Inne ligi

03.11.2026 21:33

Koszulki Lewandowskiego sprzedają się w jak świeże bułeczki. MLS opublikowała zestawienie

Robert Lewandowski wzbudza za oceanem olbrzymie zainteresowanie. Koszulki kapitana reprezentacji Polski są czwartymi najczęściej kupowanymi spośród wszystkich zawodników występujących w Major League Soccer.

Robert Lewandowski #09 of Chicago Fire FC looks on during the Major League Soccer Match between Toronto FC and Chicago Fire FC at BMO Field Stadium. on September 5, 2026 in Toronto, Canada. (Photo by Leonardo Ramirez/ Eyepix Group/Sipa USA)
2026.09.05 Toronto
pilka nozna amerykanska liga MLS
Toronto FC - Chicago Fire FC
Foto Eyepix/SIPA USA/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Czytaj więcej

Ligi w Europie Inne ligi

03.11.2026 10:37

Nie żyje Jesús de Miguel. Miał 30 lat

Tragiczne informacje napłynęły z Hiszpanii. Jesús de Miguel, piłkarz CD Tenerife, zmarł we wtorek rano w wyniku poważnego wypadku, do którego doszło dzień wcześniej podczas meczu z FC Andorra. Miał 30 lat.

Czytaj więcej

Ligi w Europie Inne ligi

02.11.2026 18:01

Kiepskie wieści. Moder nie trenował z Feyenoordem

Zdrowie w dalszym ciągu nie oszczędza Jakuba Modera. Wydawało się, że na horyzoncie pojawiło się światełko w tunelu, gdy 36-krotny reprezentant Polski zaliczył ostatnio epizodyczny występ w potyczce z PSV Eindhoven. Niestety, znów doskwierają mu jednak pewne problemy.

Eredivisie: FC Volendam v Feyenoord Rotterdam Volendam - Jakub Moder of Feyenoord during the twenty-ninth competition round of the 2025/2026 Eredivisie season. The match is set between Feyenoord Rotterdam and AFC Ajax Amsterdam at Kras Stadion on 5 April 2026 in Volendam, The Netherlands. Copyright: xYannickxVerhoevenx
2026.04.05 Volendam
pilka nozna liga holenderska
FC Volendam - Feyenoord Rotterdam

Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Czytaj więcej

Ligi w Europie Inne ligi

02.11.2026 16:13

Media: Feio wraca do pracy! Obejmie grecki klub

Goncalo Feio ma zostać nowym szkoleniowcem klubu z greckiej ekstraklasy.

2026.02.08 Częstochowa
Pilka nozna PKO Ekstraklasa 2025/2026
Rakow Czestochowa - Radomiak Radom
N/z
Goncalo Feio

Foto Grzegorz Misiak / PressFocus

2026.02.08 Czestochowa
Football Polish PKO Ekstraklasa Season 2025/2026
Rakow Czestochowa - Radomiak Radom
Goncalo Feio

Credit: Grzegorz Misiak / PressFocus

Czytaj więcej

Ligi w Europie Inne ligi

01.11.2026 20:36

Świetny występ Kałuzińskiego. Zaliczył dwie asysty [WIDEO]

Jakub Kałuziński dołożył dużą cegiełkę do wysokiego zwycięstwa Basaksehiru nad Samsunsporem. Jednokrotny reprezentant Polski zaliczył dwie asysty.

2025.06.14 Trenczyn
Pilka nozna kadra reprezentacja Mistrzostwa Europy U21 Slowacja 2025
Portugalia - Polska
N/z Mathias De Amorim Jakub Kaluzinski
Foto Mateusz Sobczak / PressFocus

2025.06.14 Trencin
Football 2025 UEFA European Under 21 Championship
Portugal v Poland
Mathias De Amorim Jakub Kaluzinski
Credit: Mateusz Sobczak / PressFocus

Czytaj więcej

Najnowsze

IPA90445977 - Raphael DIAS BELLOLI (Raphinha) of Barcelona celebrate his goal with Lamine YAMAL of Barcelona during the Spanish championship LaLiga football match between FC Barcelona and Deportivo Alaves on 31 October 2026 at Camp Nou stadium in Barcelona, Spain (Photo by Matthieu Mirville/DPPI/IPA Sport 2/ipa-agency.net/Sipa USA)
2026.10.31 Barcelona
pilka nozna liga hiszpanska
FC Barcelona - Deportivo Alaves
Foto IPA/SIPA USA/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Tabela Ligi Mistrzów po wtorkowych meczach

Trzy punkty zainkasowały we wtorek m.in. Manchester United, Paris Saint-Germain, FC Barcelona i Bayern Monachium. Sprawdź, jak wygląda obecnie tabela fazy ligowej Champions League.

Liga Mistrzów

Manchester, England, 14th October 2026. Vitinha of Paris Saint-Germain l lcelebrates scoring their third goal during the Manchester City vs Paris Saint Germain UEFA Champions League match at the Etihad Stadium, Manchester. Picture credit should read: Andrew Yates / Sportimage EDITORIAL USE ONLY. No use with unauthorised audio, video, data, fixture lists, club/league logos or live services. Online in-match use limited to 120 images, no video emulation. No use in betting, games or single club/league/player publications. SPI_032_AY_Man_City_PSG SPI-5069-0032
2026.10.14 Manchester
pilka nozna liga mistrzow
Manchester City - PSG

Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

PSG rozjechało rywala! Komplet wyników z Ligi Mistrzów

Liga Mistrzów

Piotr Zielinski seen during UEFA Champions League 2026 27 league phase game between Internazionale Milano and FC Shakhtar Donetsk Gleb Soboliev/Ball Raw Images Milan San Siro Italy Copyright: xGlebxSobolievx glebsoboliev_inter_shakhtar_118
2026.10.22 Mediolan
pilka nozna liga mistrzow
Inter Mediolan - Szachtar Donieck

Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Piękny gol Piotra Zielińskiego w Lidze Mistrzów! Trafił zza pola karnego [WIDEO]

Liga Mistrzów

IPA90432158 - Anthony Gordon (FC Barcelona) celebrates with his teammates after scoring his team's goal during an EA Sports La Liga match between FC Barcelona and Deportivo Alavés at Spotify Camp Nou in Barcelona, Spain, on October 31, 2026. Photo by Felipe Mondino (Photo by Felipe Mondino/IPA Sport/ipa-agency.net/Sipa USA)
2026.10.31 Barcelona
pilka nozna liga hiszpanska
FC Barcelona - Deportivo Alaves
Foto IPA/SIPA USA/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Barcelona wraca na właściwe tory? Wysokie zwycięstwo z Aston Villą

Liga Mistrzów

Manchester United, ManU v Nottingham Forest, Premier League Manchester United midfielder Bruno Fernandes 8 Portrait during the Manchester United v Nottingham Forest Premier League match at Old Trafford, Manchester, England on 17 May 2026 Credit: Phil Duncan/Every Second Media Editorial use only. All images are copyright Every Second Media Limited. No images may be reproduced without prior permission. All rights reserved. Premier League and Football League images are subject to licensing agreements with Football DataCo Limited. see https://www.football-dataco.com Copyright: xIMAGO/EveryxSecondxMediax ESM-2002-0123 PhilxDuncanx/xEveryxSecondxMediax
2026.05.17 Manchester
pilka nozna , liga angielska
Manchester United - Nottingham Forest
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Czerwone Diabły z piekła do nieba! Sceny w meczu Manchester United – AS Roma

Liga Mistrzów

Piłka nożna

Robert Lewandowski seen celebrating with a trophy during Spanish Supercup Final game between teams of FC Barcelona, Barca and Real Madrid Maciej Rogowski/Ball Raw Images Jeddah King Abdullah Sports City Saudi Arabia Copyright: xMaciejxRogowskix maciejrogowski_barcelona_realmadrid_2526-538
2026.01.12 Dzedda
pilka nozna Superpuchar Hiszpanii
FC Barcelona - Real Madryt
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Robert Lewandowski: Nie jestem zakładnikiem wieku [WYWIAD]

Chyba już nikt nigdy nie przebije najlepszego obecnie futbolisty Polski w liczbie tytułów Piłkarza Roku. Od 2011 roku, gdy Robert Lewandowski, po raz pierwszy wygrał plebiscyt „PN” właśnie w tej kategorii, tylko dwukrotnie ustąpił miejsca komuś innemu.

La Liga Reprezentacja Polski